گیاه اُشنان و کاربرد های گیاه اُشنان

آیا درباره گیاه اُشنان اطلاعات دارید؟

گیاه اُشنان در چه مناطقی روییده می شود؟

کاربردهای گیاه اُشنان کدامند؟

خواص درمانی اشنان در طب سنتی کدام است؟

و اطلاعت بیشتر در باره گیاه خواص درمانی اشنان در طب سنتی در ادامه این مطلب….

نامهای دیگر گیاه اُشنان:

اشتینان -اشتون – استوم- غاسول فارسی – علف شوره- اشنه-اشلان-بلار-شلوم-اشنون-اشنوم-زالک-اشلون-حرص-چوبه-چوده-اشلم-چوبک-وشنان-کرک-قاقلی-اشنیان-شنان-بلال-آذربویه-چوبک اشنان-علف شتری-دانه شور-اشنان الاقصارین-حرص-چوغان-ابوحلسا-شورسیاه-اشنان جامه شوری-ضجع-عنظوان-ببلخج و قلیا

گیاه اشنان چیست ؟

 

معرفی گیاه اشنون

معرفی گیاه اشنون

اشنان درخچه ای شورپسند، مقاوم به خشکی که اغلب در نواحی شور و قلیایی بیابانها وجود دارد.

درخچه ای به بلندی 1.5 تا 2 متر، از پایین منشعب، با انشعابات متقابل و به رنگ سفید شیری است.

محور برگ ها دارای کرک بلند است بقیه گیاه کم و بیش فاقد پوشش کرکی است.

اشنان خاک های شور و قلیایی را به خوبی تحمل می کند و در خاک ها نیمه عمیق تا عمیق همراه با شوری متفاوت رشد و نمو می کند.

گیاه اشنان

گیاه اشنان

 

بیشتر بخوانید:

آموزش صفر تا صد صابون سازی تک ایده

 

اشنان در محدوده گرمایی چندین درجه زیر صفر تا بیش از 40 درجه سانتی گراد بالای صفر در نواحی گرمسیری کشور مقاوم است.

تکثیر این درخچه توسط بذر و در اغلب مواقع بذرپاشی از ریزشهای جوی با موفقیت همراه بوده است.

برگ های گیاه اشنان

به طول 5 تا 34 میلی متر، آبدار، گوشتی، استوانه ای یا استوانه ای گرزی، در قاعده و در انتها ضخیم تر، بدون نیشتر انتهایی، کم و بیش افقی که محتوی املاح فراوان است.

معرفی گیاه اشنان

معرفی گیاه اشنان

گلهای گیاه اشنان:

غالبا به تعداد 3 عدد در محور برگ های بالایی.

برگه ها شامل 2 عدد جانبی و تعداد برگک کوچکتر، به طول تقریبا برابر گلپوش.

گلپوش ها به طول حدود 1.6 میلی متر در مرحله گل، در مرحله میوه کمی بزرگتر، دایره ای-واژ تخم مرغی، نوک گرد یا نوک فرورفته، در مرحله میوه همگی بالدار.

گلهای گیاه اشنان

گلهای گیاه اشنان

فصل گلدهی گیاه اشنان:

اواخر تابستان (اوایل شهریور ماه)

میوه گیاه اشنان:

5 باله، قطر میوه با بال 8 تا 12 میلی متر.

بالها به رنگ های زرد تا نارنجی و یا ارغوانی.

تشکیل میوه اشنان:

پاییز(آبان ماه)، بنابراین بهترین زمان جمع آورزی بذر، آبان تا آذر می باشد.

دانلود مقاله استفاده دارویی گیاه اشنان

پراکنش جغرافیایی:

رویشگاه های نسبتاً گسترده اشنان در اکثر شوره زارهای نواحی بیابانی جهان مشاهده می شوند.

پراکنش جغرافیایی درختچه در کشورهای حوزه ی خلیج فارس مانند

  • قطر
  • بحرین
  • کویت و …

و هم چنین بخش وسیعی از اراضی شور بیابان های جنوبی مانند

  • سیستان و بلوچستان
  • زاهدان تا نواحی مرکزی
  •   یزد
  • کرمان
  • فارس
  • اصفهان
  • تهران
  • سمنان
  •   دامغان
  • شاهرود
  • سبزوار
  • خراسان و حتی حاشیه ی دریاچه ی ارومیه گسترش یافته است.

گیاه اُشنان از جمله گیاهان بارز شوره زارهای کشورمحسوب می شود.

گیاه اُشنان حتی شوری بالای ۴۰ میلی موس را نیز به راحتی تحمل می کند.

این درختچه از لحاظ حفاظت خاک، مخصوصا در نواحی شور و قلیایی، نقش تعیین کننده ای ایفا می کند.
در اثر ترسیب ماسه های روان در لابه لای شاخه و برگ های اشنان، ایجاد تپه های نبکائی (nebeka) شده که شکل گیری این تپه ها عامل بسیار مهمی در ترسیب ماسه های روان و مهار طوفان های شنی می باشد.

مراتع اشنان خیز عرصه های بیابانی کشور و به ویژه بیابان های مرکزی کشور ، به عنوان یکی از مراتع بارز اراضی خشک محسوب می شوند.

موارد استفاده ی گیاه اُشنان:

  • تعليف دام : اين گياه از نظر خوشخوراكي ارزش كمي داشته و بيشتر مورد علاقه ي شتر مي باشد. بز و گوسفند از اندام هاي خشك گياه به مقدار كم مورد استفاده قرار مي دهد.
  • استحصال كلياب : در اثر سوزاندن ساقه و برگ اين گياه املاح موجود در گياه به صورت خاكستر يا تخته سنگ بي شكل باي مي ماندكه موارد مصرف متعددي دارد.
  •  شستشوي لباس : تهيه ي پودر از شاخه و برگ جهت شستشوي لباس (كه در ايام گذشته مرسوم بوده است)
  •  جهت سوخت و تهيه ي زغال: كه حدودا در سه دهه گذشته مصرف بالاي داشته است.
  •  مصارف دارویی : برطرف کردن آبله مرغان ، ضد عفونی کننده ، جهت بیماری های پوستی مانند سوریازیس ، برص و … .

خواص درمانی اشنان در طب سنتی:

  •  اگر نیم درم از آن خورده شود، غلیظ است.
  •  اگر سه گرم از سبز آن خورده شود، مسهل زردآب می باشد.
  •  اگر شانزده نخود از آن خورده شود، قاعدگی را باز میکند
  • ساقه و برگ گیاه اشنان به طور گسترده ای برای درمان بیماری هایی نظر خارش، مشکلات پوستی، کبودی، کوفتگی و سردرد استفاده می شود.

تحقیقات علمی بر روی گیاه اُشنان

آثار عصاره گیاه اُشنان بر روی رده های سلول های سرطانی

اثرات سایتوتوکسیک عصاره گیاه اُشنان بر روی رده های سلول های سرطانی دردانشگاه علوم پزشکی اصفهان بررسی شد.

معین رضایی از رساله دکتری عمومی خود با عنوان «بررسی اثرات سایتوتوکسیک عصاره های مختلف اُشنان بر روی رده های سلولی که به شماره طرح تحقیقاتی 393073 به ثبت رسیده دفاع کرد.

محسن میناییان با اشاره به عصاره گیری از اُشنان پودر شد.

تهیه عصاره ی متانولی عصاره ی بوتانولی در این طرح افزود:

عصاره متانولی در خلاء تغلیظ شد.

سپس در آب حل و از محلول بوتانول استخراج شده عصاره بوتانولی و آبی از هم جدا شد.

میزان بقای سلولی، در مجاورت با غلظت های مختلف عصاره ها، اندازه گیری شد.

میناییان هدف از این مطالعه را بررسی اثر سمیت سلولی عصاره های مختلف گیاه اشنان برای مقابله با سلولهای سرطانی دانست.

وی عامل اصلی اثر سایتوتوکسیک گیاهان خانواده اشنان را ساپونین ها عنوان کرد و گفت:

در مطالعه حاضر، اثر سایتوتوکسیک عصاره کلروفرمی- متانولی بیش از سایر عصاره ها است.
به گفته وی این پژوهش نشان داد عصاره این گیاه بر روی رده های سلول های سرطانی تاثیر گذار است.

بررسي تاثير شوري بر جوانه ‌زني بذر گياه اشنان Seidlitzia rosmarinus

با توجه به اينكه شوري باعث كاهش جوانه زني بذر و استقرار آن د‌ر عرصه طبيعي مي ‌شود‌ و تاكنون تحقيقي د‌ر مورد‌ اين گياه د‌ر د‌نيا صورت نگرفته بود‌، د‌ر اين پژوهش اثرات نمك ‌هاي مختلف بر جوانه زني بذر اين گياه جهت د‌ست يابي به راه‌ هاي احتمالي براي افزايش جوانه زني آن د‌ر خاك هاي شور مورد‌ بررسي قرار گرفت.

به همين منظور اثرات نمك‌ هاي NaCl, NaNO3, KCl, KNO3 (با غلظت صفر، 100، 200، 300 و 400 ميلي مولار) و پلي اتيلن گليكول (PEG) بر روي د‌رصد‌ و سرعت جوانه زني بذر و همچنين طول، وزن خشك، وزن تر و مقد‌ار پرولين موجود‌ د‌ر د‌انه رست ‌ها شاهد‌ بررسي گرد‌يد‌.

نتايج نشان د‌اد‌، هرچند‌ همه شاخص‌ هاي رشد‌ با افزايش ميزان نمك عمد‌تا كاهش پيد‌ا مي ‌كند (p<0.01) ولي بذر اشنان مي‌ تواند‌ ميزان نمك‌ هاي مذكور (به استثناي (NaNO3 را تا غلظت 400 ميلي ‌مولار تحمل نمايد‌.

با افزايش غلظت پلي ‌اتيلن گليكول نيز شاخص ‌هاي رشد‌ کاهش يافت ولي د‌ر مقايسه با غلظت‌ نمك ‌ها (با پتانسيل مشابه) اثر معني‌ د‌اري بر شاخص ‌هاي رشد‌ ند‌اشت.

د‌ر اثر افزايش غلظت NaCl مقد‌ار اسيد‌ آمينه پرولين د‌ر د‌انه رست ‌ها افزايش نشان د‌اد‌ كه ممكن است د‌ر افزايش تحمل اين گياه به نمك د‌ر مرحله جوانه زني نقش مهمي د‌اشته باشد‌

كلياب محصولي از گياه اشنان

کلیاب استحصال شده از گیاه اشنان

کلیاب استحصال شده از گیاه اشنان

كلياب به مواد قليايي و توده هاي خاكستر حاصل از سوزاندن اندام هاي هواي برخي از گياهان شورپسند مانند اشنان، آنابازيس و تعدادي از گونه هاي علف شور كه به صورت تخته سنگ هایي بي شكل گفته مي شود.
كلياب برگرفته از نام قليا است .

اغلب به رنگ قهوه اي تيره و شبيه به سنگ هاي آذرين است .

چنانچه كلياب در محل مرطوب قرار گيرد به واسطه جذب آب توسط مواد جاذب رطوبت و مواد قليايي ، سطح توده خاكستر را پوشش سفيد رنگي فرا مي گيرد كه اصطلاحا كلياب شورزده گفته مي شود.

در اثر حل شدن مواد قليايي در آب ، آب به رنگ سبز ملايم در مي آيد .
براي استفاده از تركيبات قليايي كلياب در مركز صنعتي:

ابتدا توده هاي بي شكل كلياب را پودر نموده و بعد درون آب مي ريزند تا سطح تماس خاكستر با آب زيادتر شود .

مرغوبيت كلياب به تند و تيز بودن بوي حاصل از تماس چند قطره آب بر روي كلياب دارد و چنانچه بوي شبيه زرنيخ استشمام شد نشان دهنده مرغوبيت بالاي كلياب است .
به استناد آزمايشات انجام گرفته در زمينه ی تجزيه مواد معدني كلياب ، عمده تركيبات آن شامل كربنات هاي سديم و پتاسيم مي باشد.

پودر کلیاب بدست آمده از گیاه اشنان

پودر کلیاب بدست آمده از گیاه اشنان

هم چنين عناصر موجود در آن شامل:

  • ميزان ازت 35درصد
  • فسفر ppm 2 درصد
  • پتاس 25/4 درصد
  • كربن 4 درصد
  • و مواد آلي 7 درصد گزارش شده است.

براساس تحقيقات انجام شده پيرامون ميزان توليد كلياب:

به طور متوسط به ازاي هر متر مربع تاج پوشش گياه اشنان ، بسته به نوع بوته و سن گياه (شادابي و طراوت آن ) معمولا بين 90 تا 180 گرم كلياب استحصال مي گردد.

به عبارت ديگر در هر هكتار از رويشگاه هاي اشنان معمولا بين 25 تا 50 كيلو گرم كلياب استحصال مي گردد.

موارد استفاده از کلیاب

اين ماده صنعتي ، در مراكز صنعتی از جمله

  • صابون سازي
  • سفالگري
  • شيشه سازي
  • شستشوي نخ هاي ابريشم
  • تيزآبي كردن برخي از مواد خشكبار (مانند آلوچه و كشمش) مورد استفاده قرار مي گرفته است.
  • استفاده افراد شیاد جهت باطل کردن سحر و جادو!

بواسطه وفور مواد شيميايي ، امروزه كمتر از كلياب جهت امور صنعتي استفاده مي گردد.

با اين وجود در برخي از مراكز صنعتي بواسطه ي عدم جايگزيني مواد شيميايي مانند مركز ابريشم كشي ، هنوز از اين ماده استفاده مي گردد.
تا دو دهه قبل از پودر شاخه و برگ هاي اشنان به عنوان صابون و  ماده پاك كننده جهت شستشوي البسه و پارچه هاي نخي به طور سنتي استفاده مي شده است.

بالا بودن هزينه هاي كارگري جهت پودر كردن كلياب و حل كردن پودر در آب يكي از موانع اصلي و مهمي به شمار مي رود كه امروزه كمتر از كلياب استفاده شود.

با اين حال هنوز در كارگاه هاي ابريشم كشي جهت عمل آوري نخ هاي ابريشم و تميز كردن كلاف هاي نخ از پودر خاكستر كلياب استفاده مي شود.

در اثر جوشاندن نخ ها در پاتيل هاي آب جوش حاوي مواد كليابي، كيفيت رنگ پذيري نخ ها بالا رفته و مرحله تثبيت رنگ در مراحل رنگ رزي براق انجام مي گيرد.

 

نحوه بهره برداري از گياه اشنان و تهيه كلياب :

ابتدا توسط بيل يا داسِ تيز ، شاخه هاي بوته را از فاصله نزديك (10-15 سانتی متر) به يقه گياه مورد هرس قرار مي دهند. بدين شكل كه شاخه هاي آب دار و سنگين را با پا يا بيل مي خوابانند و به علت ترد بودن شاخه ها مي شكند و با بيل قطع مي كنند.

سپس شاخه هاي قطع شده را در اطراف بوته جمع آوري مي كنند
سپس به مدت دو روز به حال خود گذاشته تا برگ هاي آب دار قسمتي از آب خود را از دست بدهد.

پس از طي شدن مدت مذكور بوته ها به علت از دست دادن آب خود ، ظاهر چروكيده به خود مي گيرند .

به وسيله چنگك بوته ها را جمع آوري و كپه مي نمايند و با وسايل نقليه به يك نقطه كه معمولا در مركز بوته هاي كنده شده است حمل و جهت سوزاندن آماده مي كنند.

سپس گودالي به عمق 10 تا 15 سانتي متر و به قطر 2 تا 3 متر – بستگي به مقدار و حجم بوته – حفر مي نمايند و مقداري از بوته ها ي كنده شده را داخل گودال ريخته و آتش مي زنند .

بوته ها ي كنده شده به صورت تدريجي بر روي آتش ريخته مي شود.

در هنگام سوزاندن بوته ها دود سفيد رنگ بسيار غليظي و پيوسته بر فراز منطقه عمليات نمايان است .

به طوري كه از كيلومترها دود ديده مي شود .

علت ايجاد دود سفيد رنگ و غليظ اين است كه بر اثر ريختن مداوم شاخه و برگ ها سوختن ناقص صورت مي گيرد.

در اثر سوزاندن گياه تقريباً تمام مواد آلي موجود در گياه سوخته و تنها مواد معدني به صورت مايعي سيال به درون گودال جاري مي شود و پس از سرد شدن به كلياب تبديل مي شوند.

 نحوه ی استفاده از کلیاب جهت باطل کردن سحر(خرافات! صرفا جهت اطلاع!)

مقدار ۱۰۰ گرم کلیاب را به ۳ قسمت مساوی تقسیم کرده روزهای زوج هر ۱ قسمت را با مقداری آب قلیان و سرکه مخلوط و چند دقیقه بجوشانید سپس چند قطره از جوشانده را در چهار طرف محل کار و یا زندگی و باقی را خارج از منزل نزدیکی درب ورودی بریزید.

 

مشاهده ویدیوی معرفی گیاه اشنان

 

منابع:

خبرگزاری صدا وسیما

مجله الکترونیکی ویستا

دکتر برتر

راسخون

ویکی پدیا

پایگاه مرکز اطلاعات جهاد دانشگاهی

سامانه عرضه و تقاضای پژوهش

آپارات کسب و کار تک ایده

اینستاگرام آکادمی کسب و کار تک ایده

پرتال جامع نماگرد

اینستاگرام احمد بحری محیط بان

حسن بسطامی

حسن علاقه مند به کسب و کارهای زودبازده، مشاغل خانگی و کسب و کارهای اینترنتی است. در این سایت ایده های جدید کسب و کار و همچنین تجربه یک دهه فعالیت خود در زمینه های مختلف کسب و کارهای اینترنتی را با شما به اشتراک خواهم گذاشت.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *