روغن آرگان: بهترین انتخاب برای پوست و مو

روغن آرگان، که به حق «طلای مایع مراکش» لقب گرفته، یکی از گنجینه‌های طبیعی است که فواید خارق‌العاده‌ای برای پوست، مو و سلامت کلی بدن ارائه می‌دهد. این روغن گران‌ بها، با ترکیب غنی از ویتامین‌ها، اسیدهای چرب ضروری و آنتی‌اکسیدان‌ها، نه تنها می‌تواند کیفیت محصولات نهایی شما را به طرز چشمگیری ارتقا بخشد، بلکه به عنوان یک “کلمه کلیدی” پرطرفدار، جذابیت محصول شما را در نگاه مصرف‌کنندگان دوچندان می‌کند. این مقاله جامع، با تمرکز بر دیدگاه متخصصین صابون‌ سازی و تولیدکنندگان محصولات آرایشی و بهداشتی، به بررسی عمیق خواص روغن آرگان، چگونگی بهره‌برداری مؤثر از آن در فرمولاسیون محصولات، و نکات کلیدی برای تشخیص اصالت این اکسیر طبیعی می‌پردازد تا شما را در مسیر نوآوری و تمایز در بازار یاری رساند.

مقدمه‌ای بر روغن آرگان

روغن آرگان، یک روغن گیاهی ارزشمند است که از هسته میوه درخت آرگان (Argania spinosa L.) به دست می‌آید. این درخت بومی مناطق نیمه‌بیابانی جنوب غربی مراکش است و ریشه‌های عمیق و برگ‌های کوچک آن به درخت اجازه می‌دهد در برابر بادهای خشک و از دست دادن آب مقاوم باشد. درخت آرگان معمولاً بین ۷ تا ۱۰ متر ارتفاع دارد و از حدود ۳۰ سالگی شروع به میوه‌دهی می‌کند. این میوه‌های گرد یا بیضی‌شکل، سبز و گوشتی، حاوی ۱ تا ۳ دانه قهوه‌ای بیضی‌شکل هستند که روغن از آن‌ها استخراج می‌شود. به دلیل همین خواص و کمیابی، روغن آرگان به «طلای مایع» یا «طلای مراکش» شهرت یافته است. زنان مراکشی قرن‌هاست که از این روغن در روتین زیبایی خود برای داشتن پوستی شاداب و سالم و موهایی درخشان استفاده می‌کنند. امروزه، این روغن به دلیل خواص بی‌نظیرش، در سراسر جهان برای کاربردهای آشپزی، آرایشی و دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرد و از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶، کاربرد آن در فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی از ۲ محصول به بیش از صد محصول افزایش یافته است.

ترکیبات اصلی و ارزش غذایی روغن آرگان

روغن آرگان حاوی طیف وسیعی از ترکیبات مفید است که خواص آن را می‌سازد. این روغن سرشار از ویتامین A، ویتامین C و به ویژه ویتامین E است که یک آنتی‌اکسیدان قوی محسوب می‌شود. همچنین، حاوی مقادیر زیادی اسیدهای چرب ضروری مانند امگا ۶ (اسید لینولئیک) و امگا ۹ (اسید اولئیک) است. اسید لینولئیک، ۲۹ تا ۳۶ درصد از محتوای چربی روغن آرگان را تشکیل می‌دهد، در حالی که اسید اولئیک ۴۳ تا ۴۹ درصد از ترکیب اسیدهای چرب آن را شامل می‌شود. علاوه بر این‌ها، فنول‌ها (کربولیک اسید)، کاروتن‌ها، اسکوالن و استرول‌ها (به ویژه شوتنول و اسپیناسترول که در سایر روغن‌های گیاهی رایج نیستند) نیز در این روغن یافت می‌شوند. اسکوالن موجود در آن به محافظت در برابر سرطان پوست کمک می‌کند، و استرول‌ها نیز پتانسیل ضد توموری و ضد سرطانی دارند. وجود این ریزمغذی‌ها و مواد معدنی، روغن آرگان را به یک منبع غنی از مواد مغذی تبدیل کرده است که به هیدراتاسیون و نرمی پوست، مو و ناخن‌ها کمک می‌کند و نقش مهمی در احیای پوست و افزایش خاصیت ارتجاعی موها دارد.

روش‌های استخراج روغن آرگان

استخراج روغن آرگان به صورت سنتی یا با استفاده از دستگاه‌های مکانیکی انجام می‌شود. برای تولید روغن، فقط از میوه‌هایی که به زمین افتاده‌اند استفاده می‌شود، زیرا درختان خاردار هستند و برداشت دستی میوه‌ها دشوار است.

• پرس دستی سنتی: در این روش، پالپ میوه رسیده و پوسته آن جدا می‌شود و آجیل‌ها با استفاده از سنگ شکسته می‌شوند. دانه‌ها در گلدان‌های سفالی در هوا خشک شده و سپس در دمای پایین کمی برشته می‌شوند. دانه‌های برشته‌شده خنک شده و به خمیری درشت تبدیل می‌شوند. برای استخراج روغن، خمیر به صورت دستی با آب مخلوط و ورز داده می‌شود. این روش بسیار کند است و تنها حدود ۱ لیتر روغن در ۱۰ ساعت تولید می‌کند و حدود ۳۰ درصد از روغن را استخراج می‌نماید. ماندگاری این روغن به دلیل افزودن آب کوتاه است.
• پرس مکانیکی (پرس سرد): در این روش، دانه‌ها مستقیماً بدون افزودن آب پرس می‌شوند. این فرآیند سریع‌تر است و حدود ۴۵ درصد از روغن را استخراج می‌کند (۱ لیتر در حدود نیم ساعت). روغن حاصل از این روش اسید کمتری نسبت به روغن پرس دستی دارد و بسیاری از منابع معتبر استخراج روغن آرگان را به روش پرس سرد، بهترین روش برای حفظ کامل خواص آن معرفی می‌کنند.
• استخراج با حلال‌ها: برای مقاصد صنعتی و آزمایشگاهی، روغن را می‌توان با استفاده از حلال‌های فرار و چربی‌دوست استخراج کرد. پس از تبخیر حلال، ۵۰ تا ۵۵ درصد روغن باقی می‌ماند. این روغن خواص ارگانولپتیکی نامطلوبی دارد و عمدتاً در صنایع آرایشی و بهداشتی استفاده می‌شود. همچنین، روغن آرگان غنی‌شده نیز با تقطیر روغن استخراج‌شده با حلال‌ها تولید می‌شود که بخش غیرصابونی آن سه برابر بزرگ‌تر از روغن پرس‌شده است و فقط در صنایع آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد.

خواص روغن آرگان برای پوست

روغن آرگان به دلیل مجموعه‌ای بی‌نظیر از مواد مغذی و ویتامین‌های ضروری، به یک پدیده در مراقبت از پوست تبدیل شده و خواص فراوانی را ارائه می‌دهد. این روغن بافت سبک تا متوسطی دارد و با خاصیت غیرکومدون‌زا (غیرمسدودکننده منافذ پوست)، به سرعت جذب پوست می‌شود و احتمال ایجاد جوش توسط آن بسیار کمتر از روغن نارگیل یا روغن زیتون است.

محافظت از پوست در برابر آسیب نور خورشید

زنان بومی مراکش، سال‌های بسیاری است که از روغن آرگان برای محافظت از پوست خود در برابر آفتاب استفاده می‌کنند. تحقیقات علمی نیز این خاصیت را اثبات کرده است؛ به طوری که یک مطالعه در سال ۲۰۱۳ نشان داد که فعالیت آنتی‌اکسیدانی موجود در روغن آرگان از پوست در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد ناشی از نور خورشید محافظت می‌کند. مواد آنتی‌اکسیدان روغن آرگان، رادیکال‌های آزاد ناشی از اشعه ماورای بنفش آفتاب را خنثی می‌کنند و این روغن احتمال آفتاب‌سوختگی و هایپرپیگمنتیشن (تیرگی پوست) ناشی از نور آفتاب را به حداقل می‌رساند. این خاصیت در درازمدت حتی ممکن است به جلوگیری از پیشرفت سرطان پوست کمک کند.

آبرسانی و مرطوب‌کنندگی عمیق پوست

روغن آرگان به دلیل دارا بودن مقادیر فراوانی از ویتامین E که یک آنتی‌اکسیدان محلول در چربی است، و همچنین درصد بالایی از اسیدهای چرب، خاصیت مرطوب‌کنندگی عالی به آن می‌دهد. به همین خاطر است که در اکثر لوسیون‌های مرطوب‌کننده، شامپو یا نرم‌کننده‌ها، نام روغن آرگان به چشم می‌خورد. بافت سبک این روغن، سرعت جذب و قدرت نفوذ آن را افزایش می‌دهد؛ به سرعت جذب پوست می‌شود و آن را به صورت عمقی مرطوب می‌نماید. ویتامین E به راحتی از لایه‌های عمقی پوست عبور کرده و با احتباس آب و رطوبت در منافذ، رطوبت پوست را در طول روز تأمین می‌کند. استفاده از آن بعد از استحمام برای نرم کردن و مرطوب نگه داشتن پوست توصیه می‌شود.

جوانسازی و کاهش چین‌ و چروک

روغن آرگان از دیرباز به عنوان یک ماده ضد پیری استفاده می‌شود. محققان دریافته‌اند که روغن آرگان می‌تواند منجر به افزایش قابل توجهی در انعطاف‌پذیری پوست شده و سرعت بروز چین‌ و چروک را کاهش دهد. این روغن با کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو، به کند کردن روند پیری پوست کمک می‌کند و با تحریک تولید کلاژن و الاستین، پوست را سفت و محکم کرده و ظاهری جوان‌تر و شاداب‌تر به ارمغان می‌آورد. اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در این روغن می‌تواند با کمک به تولید کلاژن، پوست را پرتر کرده و خطوط ریز و چین‌وچروک را کاهش دهد. مصرف منظم آن، به خصوص قبل از خواب، برای داشتن پوستی درخشان، سالم و لطیف توصیه شده است.

کمک به درمان آکنه و تنظیم چربی پوست

یکی از خواص شگفت‌انگیز روغن آرگان، خاصیت ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی آن است که به کنترل چربی پوست و التهاب کمک کرده و در درمان آکنه و جوش صورت موثر است. برخلاف تصور رایج که روغن‌ها منافذ را مسدود می‌کنند، روغن آرگان بسیار سبک است و با تنظیم ترشح سبوم طبیعی پوست، از تجمع چربی اضافی و ایجاد جوش جلوگیری می‌کند. همچنین، خاصیت آنتی‌باکتریال این روغن، در رفع آکنه‌های چرکی و باکتریایی نیز موثر است و استفاده منظم از آن به تدریج جای جوش‌ها را از بین می‌برد.

ترمیم ترک‌های پوستی و بهبود زخم‌ها

روغن آرگان حاوی مقادیر بالایی از ویتامین E و تری ترپنوئیدها است که در ترمیم ترک‌های پوستی (استرچ مارک)، به ویژه در دوران بارداری و تغییرات وزن، نقش خوبی را ایفا می‌کند. این روغن با افزایش خاصیت ارتجاعی پوست، به پیشگیری و بهبود ترک‌های پوستی کمک می‌کند. همچنین، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی قوی و ویتامین E موجود در روغن آرگان می‌تواند برای بهبود سریع‌تر زخم‌ها، بریدگی‌ها و سوختگی‌های خفیف استفاده شود و از ایجاد عفونت پیشگیری می‌کند. تحقیقات اولیه نشان داده است که سوختگی‌ها با استفاده منظم از روغن آرگان سریع‌تر بهبود می‌یابند.

تسکین و درمان اختلالات پوستی

روغن آرگان به دلیل ماهیت ضدالتهاب و خواص ترمیم‌کنندگی و نرم‌کنندگی خود، راهکاری مطلوب و طبیعی برای پوست‌هایی است که به دلایل مختلف (مانند آبله‌مرغان، اگزما، پسوریازیس، روزاسه و درماتیت آتوپیک) ملتهب شده‌اند. استفاده موضعی از این روغن می‌تواند به کاهش علائم این بیماری‌ها از جمله خارش، قرمزی و خشکی بیش از حد پوست کمک کند. مطالعات نشان داده‌اند که استعمال موضعی روغن آرگان بر روی نقاط دارای اگزما، به درمان آن کمک خواهد کرد.

روشن‌کننده و یکنواخت‌کننده رنگ پوست

استفاده مداوم از روغن آرگان موجب روشن شدن پوست و کاهش لک‌های ناشی از آفتاب، تغییرات هورمونی و جای جوش می‌شود و رنگ پوست را یکنواخت می‌کند. آنتی‌اکسیدان‌های موجود در این روغن (به ویژه ویتامین E) می‌تواند به روشن شدن پوست و رفع تدریجی لکه‌های تیره کمک کند. این روغن می‌تواند با کمرنگ کردن لکه‌های پوستی و جای جوش و آکنه که تیره هستند، پوست شما را روشن‌تر و یکدست‌تر کند.

کاربرد به عنوان کرم اصلاح و افترشیو طبیعی

روغن آرگان می‌تواند به عنوان یک کرم اصلاح طبیعی و همچنین افترشیو مورد استفاده قرار گیرد. چند قطره از این روغن روی پوست تمیز قبل از اصلاح، به نرم شدن موها و اصلاح راحت‌تر کمک می‌کند و پس از اصلاح نیز به ترمیم بریدگی‌ها، صاف کردن پوست و آبرسانی آن کمک می‌نماید.

تقویت لب‌ها و ناخن‌ها

برای داشتن لب‌هایی نرم و براق، می‌توان چند قطره روغن آرگان را به شکر قهوه‌ای و وانیل اضافه کرد و به عنوان اسکراب برای از بین بردن سلول‌های مرده پوست لب استفاده نمود. همچنین، روغن آرگان به دلیل ویتامین E و اسیدهای چرب ضروری، برای ناخن‌ها نیز مفید است. ماساژ منظم ناخن‌ها و کوتیکول‌ها با این روغن، ساختار ناخن‌ها را تقویت کرده، از شکنندگی و لایه لایه شدن آن‌ها جلوگیری می‌کند و به آن‌ها درخشندگی و سلامت می‌بخشد و از عفونت‌های باکتریایی و قارچی روی ناخن جلوگیری می‌کند.

خواص روغن آرگان برای مو

روغن آرگان به عنوان یک “قهرمان” برای مو شناخته می‌شود و بسیاری از مشکلات رایج مو را هدف قرار می‌دهد. این روغن مملو از اسیدهای چرب، آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین E است که آن را به یک آبرسان عالی برای مو تبدیل می‌کند و به نرمی، براق شدن و سلامت کلی مو کمک می‌کند.

رفع وزی و موخوره و افزایش نرمی مو

یکی از برجسته‌ترین فواید روغن آرگان، توانایی آن در از بین بردن وز مو و جلوگیری از موخوره است. این روغن به دلیل داشتن ویتامین E و اسیدهای چرب امگا، به ساقه مو نفوذ کرده و آن را از درون تقویت می‌کند، رطوبت مورد نیاز را تأمین کرده و از خشکی که عامل اصلی وز و موخوره است، جلوگیری می‌نماید. مولکول‌های کوچک‌تر روغن آرگان نسبت به سایر روغن‌ها، امکان نفوذ مؤثرتر به کوتیکول مو را فراهم می‌آورد و موها را نرم‌تر و کمتر در معرض گره‌خوردگی قرار می‌دهد. استفاده از آن پس از حمام، به عنوان یک نرم‌کننده طبیعی، به درخشندگی و لطافت موها کمک شایانی می‌کند.

تقویت رشد مو و کاهش ریزش

مطالعات سال ۲۰۱۰ نشان داد که روغن آرگان برای رشد مو مفید است. وجود ویتامین E و آنتی‌اکسیدان‌ها در آن، فولیکول‌های مو را تقویت کرده و فعالیت رادیکال‌های آزاد را درون محتوای آن مهار می‌کند که می‌تواند به افزایش رشد مو و کاهش ریزش آن کمک کند. ماساژ منظم پوست سر با روغن آرگان، سلامت سر را تضمین کرده و زمینه رشد مجدد مو را فراهم می‌آورد.

درمان شوره و خشکی پوست سر

شوره سر اغلب زمانی ایجاد می‌شود که پوست سر خشک باشد یا دچار التهاب باشد. روغن آرگان مرطوب‌کننده بسیار خوبی است و به دلیل میزان بالای ویتامین E و آنتی‌اکسیدانش، با شوره و پوسته‌های خشک سر مبارزه می‌کند. این روغن به پوست سر آبرسانی کرده و التهاب و استرس اکسیداتیو ناشی از شوره سر را کاهش می‌دهد. این روغن همچنین دارای خواص ضد قارچی و ضد باکتریایی است که به بهبود سلامت پوست سر و جلوگیری از عفونت‌ها کمک می‌کند.

محافظت در برابر حرارت و آسیب‌های شیمیایی

روغن آرگان می‌تواند موها را در برابر آسیب ناشی از ابزارهای حرارتی مانند سشوار و اتو مو محافظت کند، زیرا این روغن می‌تواند دماهای بالاتری را نسبت به سایر روغن‌های مو تحمل کند. همچنین، استفاده از آن قبل و بعد از شنا در دریا یا استخر، از موها در برابر آسیب کلر و نمک محافظت کرده و از خشکی و آسیب‌دیدگی آن‌ها جلوگیری می‌کند. این روغن یک لایه محافظتی روی مو ایجاد می‌کند که مقاومت آن را در برابر عوامل آسیب‌رسان فیزیکی و شیمیایی افزایش می‌دهد.

بهبود خاصیت ارتجاعی و درخشندگی مو

روغن آرگان به دلیل سرشار بودن از اسیدهای چرب ضروری و ویتامین E، خاصیت ارتجاعی مو را بهبود می‌بخشد و از شکنندگی آن جلوگیری می‌کند. این روغن به موهای کدر درخشندگی و طراوت طبیعی می‌بخشد و باعث می‌شود موها ابریشمی و براق به نظر برسند و شانه کردن و نگهداری از آن‌ها آسان‌تر شود.

ترمیم موهای آسیب‌دیده و رنگ‌شده

اگر موها بر اثر رنگ، دکلره یا دیگر عوامل شیمیایی و محیطی سلامت و درخشندگی خود را از دست داده‌اند، روغن آرگان می‌تواند ساقه و فولیکول مو را تقویت کند. این روغن با آبرسانی و تغذیه عمیق، به ترمیم موها کمک کرده و نرمی و انعطاف‌پذیری آن‌ها را باز می‌گرداند. اسیدهای چرب با زنجیره متوسط موجود در آن یک اثر محافظتی دارند که به جلوگیری از آسیب ناشی از شستشو، رنگ کردن و حالت دادن موها کمک می‌کند.

خواص روغن آرگان برای سلامت عمومی بدن

فواید روغن آرگان تنها به پوست و مو محدود نمی‌شود و دارای مزایای متعددی برای سلامت کلی بدن نیز می‌باشد، به ویژه در صورتی که به صورت خوراکی مصرف شود.

• کاهش سطح کلسترول و سلامت قلب: تحقیقات نشان می‌دهند که روغن آرگان با داشتن استرول‌های گیاهی (شوتنول و اسپیناسترول) و اسیدهای چرب غیراشباع (مانند اسید اولئیک)، به افزایش چربی مفید خون (HDL) و کاهش جذب کلسترول در بدن کمک می‌کند. مصرف روزانه ۱۵ گرم از این روغن می‌تواند کلسترول خون را کاهش دهد.
• سلامت دستگاه گوارش: روغن آرگان با افزایش غلظت آنزیم پپسین در شیره گوارشی، به هضم پروتئین‌ها کمک کرده و فرآیند هضم غذا را آسان‌تر می‌کند. فلاونوئیدهای موجود در آن نیز به عنوان آنتی‌اکسیدان عمل کرده و التهابات داخلی و خارجی را کاهش می‌دهند.
• تقویت سیستم ایمنی بدن: این روغن سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و اسیدهای چرب ضروری است که برای بدن بسیار الزامی می‌باشند. ویتامین E و اسیدهای چرب گاما لینولنیک و لینولئیک به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کنند و با افزایش تولید سلول‌های سفید خون، در مبارزه با عفونت‌ها و بیماری‌ها نقش دارند.
• خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی: روغن آرگان سرشار از ویتامین E و پلی‌فنول‌ها (فلاونوئید) است که به عنوان آنتی‌اکسیدان‌های قوی، اثرات مخرب رادیکال‌های آزاد و سایر آسیب‌های محیطی را کاهش می‌دهند. این ترکیبات می‌توانند التهابات درونی بدن را تسریع بخشیده و به بهبود سلامت عمومی منجر شوند.
• آثار ضد سرطانی و ضد دیابتی: برخی مطالعات اولیه نشان می‌دهند که ترکیبات موجود در روغن آرگان ممکن است رشد سلول‌های سرطانی را کند کرده و حتی تا ۵۰ درصد از رشد سلول‌های سرطانی در سرطان پروستات جلوگیری کنند. همچنین، مصرف روغن آرگان به پیشگیری از بیماری دیابت و افزایش قند خون کمک می‌کند.

روغن آرگان در صنعت صابون‌سازی و محصولات آرایشی و بهداشتی

برای تولیدکنندگان صابون و محصولات آرایشی و بهداشتی، درک دقیق نحوه رفتار روغن آرگان در فرمولاسیون و مزایای واقعی آن برای مصرف‌کننده نهایی بسیار حائز اهمیت است.

روغن آرگان در صابون‌های Cold Process (CP)

در محافل تخصصی صابون‌سازی، نظرات متفاوتی در مورد استفاده از روغن آرگان در صابون‌های Cold Process (CP) وجود دارد. برخی معتقدند که این روغن، به دلیل قیمت بالای خود، ارزش افزوده‌ی قابل توجهی به صابون‌های CP نمی‌دهد، چرا که صابون یک محصول “شست‌وشو” (wash-off) است و روغن‌های گران‌بها فرصت کافی برای ارائه تمام خواص خود را پیدا نمی‌کنند. از این دیدگاه، افزودن روغن آرگان به صابون بیشتر جنبه “جذابیت برچسب” (label appeal) برای افزایش فروش دارد تا بهبود واقعی خواص مرطوب‌کنندگی یا درمانی صابون.

یک صابون‌ساز با تجربه اشاره می‌کند که روغن آرگان در صابون به خوبی عمل می‌کند اما به دلیل گرانی، استفاده از آن در درصد‌های قابل توجه اقتصادی نیست و به عقیده او چیزی به خواص صابون نمی‌افزاید. وی پیشنهاد می‌کند برای افزایش خاصیت نرم‌کنندگی صابون، به جای افزودن روغن آرگان، درصد روغن نارگیل را در فرمولاسیون پایه کاهش داده و از روغن‌های نرم‌کننده دیگر مانند آووکادو، آفتابگردان با اولئیک بالا یا کانولا با اولئیک بالا استفاده شود.

برخی دیگر نیز بر این باورند که صابون به خودی خود محصول مرطوب‌کننده‌ای نیست و هدف اصلی آن پاک‌سازی است. آن‌ها پیشنهاد می‌کنند روغن‌های گران‌بهایی مانند آرگان در محصولات “بدون شست‌وشو” (leave-on products) مانند کره شی باتر یا لوسیون بارها استفاده شوند تا خواص کامل آن‌ها بهره‌برداری شود.

با این حال، برخی صابون‌سازان نیز نرخ مصرف توصیه‌شده‌ای برای روغن آرگان در صابون ذکر کرده‌اند که بین ۵ تا ۱۰ درصد است. برای یک صابون‌ساز که مشتری بالقوه‌ای خواستار صابون با روغن آرگان است، پیشنهاد شده که ابتدا یک بچ کوچک برای او تولید شود تا خود مشتری تصمیم بگیرد که آیا ارزش هزینه اضافی را دارد یا خیر. اما باید به این نکته مهم توجه داشت که در برخی مناطق، مانند بریتانیا، انجام آزمون‌های ایمنی برای محصولات آرایشی (که شامل صابون نیز می‌شود) الزامی است و تولید بچ‌های آزمایشی کوچک برای عرضه به مشتری، بدون پرداخت هزینه‌های ارزیابی ایمنی، می‌تواند مشکلات قانونی ایجاد کند. بنابراین، قبل از هرگونه تولید آزمایشی برای فروش، باید مقررات مربوط به ارزیابی ایمنی محصولات آرایشی در منطقه خود را بررسی کنید. در نهایت، بسیاری از متخصصین موافقند که به دلیل نسبت هزینه به فایده در صابون‌های شست‌وشو، روغن‌های جایگزین مانند شی باتر (که هم از نظر خاصیت و هم از نظر “جذابیت برچسب” گزینه خوبی است) ممکن است انتخاب بهتری باشند.

فرمولاسیون‌هایی با روغن آرگان در محصولات آرایشی و بهداشتی

اگرچه استفاده از روغن آرگان در صابون‌های CP با ملاحظات خاصی همراه است، اما در سایر محصولات آرایشی و بهداشتی که به صورت “بدون شست‌وشو” استفاده می‌شوند، این روغن می‌تواند به خوبی بدرخشد و مزایای کامل خود را ارائه دهد. استفاده از ۵ تا ۱۰ درصد روغن آرگان در فرمولاسیون‌های مختلف توصیه می‌شود.

۱. صابون صورت آرگان و آووکادو (Cold Process): این یک نمونه از فرمولاسیون صابون CP است که از روغن آرگان بهره می‌برد و می‌تواند برای پوست صورت مورد استفاده قرار گیرد.

• روغن نارگیل: ۲۷۵ گرم (۳۰%)
• شی باتر: ۴۵ گرم (۵%)
• روغن زیتون: ۴۰۰ گرم (۴۵%)
• روغن آرگان: ۹۰ گرم (۱۰%)
• روغن آووکادو: ۹۰ گرم (۱۰%)
• سدیم هیدروکسید: ۱۲۸ گرم (۵% فوق چرب)
• آب مقطر: ۲۵۶ گرم
• اسانس روغنی اسطوخودوس: ۱۵ گرم
• اسانس روغنی علف لیمو: ۱۰ گرم
• اسانس روغنی نعناع هندی: ۵ گرم می‌توانید رنگ‌دانه‌ها یا افزودنی‌های دلخواه را به این صابون اضافه کنید. این صابون‌ها معمولاً در قالب‌های ۱۰ اینچی سیلیکونی تولید می‌شوند.

۲. صابون اصلاح آرگان برای آقایان: یک فرمولاسیون پیچیده‌تر برای صابون اصلاح که از خواص روغن آرگان برای نرمی و لغزندگی بهره می‌برد.

• اسید استئاریک: ۸ اونس
• کره کاکائو: ۳ اونس
• روغن نارگیل: ۱۱ اونس
• روغن آرگان: ۳ اونس
• روغن کرچک: ۴ اونس
• گلیسیرین: ۴.۳۵ اونس (۱۵% از کل روغن‌ها)
• سدیم هیدروکسید: ۲.۱۴ اونس
• پتاسیم هیدروکسید: ۳.۲۱ اونس
• سدیم لاکتات: ۲ اونس (برای حفظ سیالیت صابون)
• آب: ۲۵.۸ اونس (پنج برابر کل لای)
• اسانس روغنی لیمو: ۱ اونس
• اسانس روغنی سرو: ۰.۵ اونس
• اسانس روغنی نعناع هندی: ۰.۵ اونس

۳. نمک‌بارهای آرگان و نعناع:

• روغن نارگیل: ۸۱۰ گرم (۹۰%)
• روغن آرگان: ۹۰ گرم (۱۰%)
• سدیم هیدروکسید: ۱۲۸ گرم (۲۰% فوق چرب)
• آب مقطر: ۲۵۶ گرم
• اسانس روغنی نعناع فلفلی: ۳۰ گرم
• نعناع خشک/پودر شده: ۲ قاشق چای‌خوری این نمک‌بارها معمولاً در قالب‌های تک‌حفره‌ای تولید می‌شوند.

۴. بالم‌های روغن آرگان: روغن آرگان می‌تواند پایه بسیاری از بالم‌ها باشد؛ از بالم لب گرفته تا بالم بدن و ناخن. سختی بالم را می‌توان با تغییر نسبت موم زنبور عسل، روغن آرگان یا روغن نارگیل تنظیم کرد.

• روغن آرگان: ۶۰ گرم
• روغن نارگیل: ۶۰ گرم
• موم زنبور عسل: ۴۵ گرم
• شی باتر: ۷۵ گرم اسانس روغنی را می‌توان با نرخ ۱ تا ۳ درصد از کل فرمولاسیون اضافه کرد. برای بالم لب، اطمینان حاصل کنید که اسانس یا روغن عطری انتخابی برای استفاده روی لب ایمن باشد.

۵. روغن مو و بدن آرگان: روغن آرگان به تنهایی یک روغن فوق‌العاده برای مو و بدن است و می‌تواند تا ۱۰۰% فرمولاسیون را شامل شود. بسیاری از شرکت‌های آرایشی و بهداشتی نیز روغن آرگان ۱۰۰% خالص را به فروش می‌رسانند.

• روغن مو آرگان:
  • روغن آرگان: ۳۰ گرم
  • روغن کرچک: ۵ گرم
  • روغن بادام: ۲۵ گرم
  • اسانس روغنی رزماری: ۲ گرم
• روغن بدن آرگان:
  • روغن آرگان: ۶۰ گرم
  • اسانس روغنی اسطوخودوس: ۲ گرم در این محصولات نیز اسانس روغنی را می‌توان با نرخ ۱ تا ۳ درصد از کل فرمولاسیون اضافه کرد.

چگونه روغن آرگان اصیل را تشخیص دهیم؟

با توجه به محبوبیت و قیمت بالای روغن آرگان، بازار مملو از محصولات نامعتبر و تقلبی است. تشخیص روغن آرگان اصیل برای اطمینان از بهره‌مندی از خواص واقعی آن حیاتی است. در اینجا به چندین نکته کلیدی برای تشخیص اصالت روغن آرگان اشاره می‌کنیم:

۱. مواد تشکیل‌دهنده: روغن آرگان اصیل و مرغوب باید ۱۰۰ درصد خالص و ارگانیک باشد و هیچ گونه مواد افزودنی، نگهدارنده، آب یا رایحه مصنوعی نداشته باشد. اضافه کردن مواد افزودنی می‌تواند کیفیت و خواص آن را از بین ببرد. ۲. بسته‌بندی: روغن آرگان خالص فقط در بطری‌های شیشه‌ای تیره رنگ عرضه می‌شود. زیرا نور مستقیم خورشید می‌تواند خواص آن را از بین ببرد و پلاستیک با روغن آرگان واکنش مخرب نشان می‌دهد. ۳. قیمت: تولید روغن آرگان خالص کار سختی است و به همین دلیل قیمت آن نسبتاً بالا است. مراقب روغن‌های آرگانی با قیمت بسیار پایین‌تر از حد معمول باشید، زیرا این می‌تواند نشانه‌ای از تقلبی بودن آن باشد. همانطور که بیان شد، “هرگز کیفیت را فدای قیمت نکنید.” ۴. عطر و رایحه: بوی روغن آرگان اصیل شبیه بوی ملایم فندق تازه یا مغزهای گیاهی است. این رایحه خیلی سریع جذب پوست و مو می‌شود و پس از چند دقیقه از بین می‌رود. روغن‌های دارای رایحه مصنوعی یا بدون بو، اصیل نیستند و از مواد مغذی کمتری برخوردارند. ۵. بافت روغن: روغن آرگان اصیل روان، غیر چرب و کمی غلیظ است. این روغن سبک است و هنگامی که آن را روی پوست می‌مالید، خیلی سریع جذب پوست می‌شود و نباید آبکی و شل باشد. ۶. رنگ روغن: روغن آرگان اصیل که برای مصارف آرایشی استفاده می‌شود، رنگ طلایی روشن دارد و کمی کدر و مات به نظر می‌رسد و هرگز کاملاً شفاف نیست. در حالی که رنگ روغن آرگان اصیل مخصوص آشپزی، طلایی تیره است زیرا هسته‌های آن قبل از استخراج برشته می‌شوند. ۷. برچسب‌ها و مجوزها: مطمئن شوید روغن آرگانی که می‌خرید، مجوزهای لازم را داشته باشد و روی برچسب آن عباراتی همچون «۱۰۰ درصد خالص»، «ساخت مراکش» یا «روغن آرگان خالص» (Pure Argan Oil) نوشته شده باشد. گواهینامه‌های ارگانیک معتبر (مانند USDA) و تأییدیه‌های سازمان‌های بهداشتی نیز می‌توانند نشانه‌های خوبی باشند. ۸. وجود رسوب: روغن آرگان با کیفیت بالا شفاف است. وجود رسوب‌های ابری‌شکل و غبارآلود در ته بطری می‌تواند نشانه‌ای از ناخالصی یا کیفیت پایین روغن باشد که اثربخشی آن را کاهش می‌دهد. ۹. محل تولید و فروش: برای بهره‌مندی کامل از خواص روغن آرگان، این محصول را فقط از مراکز معتبر و دارای مجوز و برندهای شناخته‌شده تهیه کنید.

نحوه نگهداری صحیح روغن آرگان

برای حفظ خواص و افزایش ماندگاری روغن آرگان، باید آن را در شرایط مناسبی نگهداری کرد. ماندگاری این روغن بین ۱۲ تا ۱۸ ماه و حتی تا ۲ سال نیز می‌تواند باشد.

• مکان خنک و تاریک: روغن آرگان باید در مکانی تاریک، سرد و دور از گرما و نور مستقیم خورشید نگهداری شود. نور و گرما می‌توانند به روغن آسیب رسانده و باعث اکسیداسیون و از بین رفتن خواص مفید آن شوند.
• ظروف شیشه‌ای تیره: حتماً از ظرف‌ها یا بطری‌های شیشه‌ای تیره رنگ برای نگهداری آن استفاده کنید. نگهداری آن در ظرف‌های پلاستیکی یا فلزی، به دلیل واکنش با عناصر فلزی یا ترکیبات پلاستیک، ممکن است سبب ایجاد ناپایداری و فاسد شدن روغن شود. درب بطری نیز باید به طور صحیح بسته باشد تا هوا به داخل آن راه پیدا نکند.
• پخت و پز: اگر روغن آرگان برای مصارف خوراکی (آشپزی) استفاده می‌شود، بهتر است از آن در تهیه سالاد، دسرها، سس‌ها و پس از پخت غذا استفاده شود و در حرارت‌های بالا برای سرخ کردن مواد غذایی به کار نرود، زیرا حرارت بالا می‌تواند خواص طبیعی و فواید سلامتی آن را از بین ببرد و مواد مضری تولید کند.
• تاریخ انقضا: همیشه به تاریخ تولید و انقضای درج شده روی محصول توجه کنید و از روغن‌هایی که تاریخ انقضای آن‌ها گذشته است، استفاده نکنید. اگر روغن آرگان را برای مدت طولانی نگهداری کردید و علائمی مانند بوی نامطبوع، تغییر رنگ یا بافت مشاهده کردید، بهتر است آن را دور بریزید.

عوارض جانبی و نکات احتیاطی در مصرف روغن آرگان

با وجود خواص فراوان و ایمنی نسبی، روغن آرگان نیز می‌تواند در برخی افراد عوارض جانبی داشته باشد، به ویژه برای کسانی که پوست‌های بسیار حساس یا شرایط خاصی دارند.

• حساسیت پوستی: افرادی که دارای حساسیت به آجیل‌های درختی (مانند بادام، گردو و فندق) هستند، ممکن است به صورت موضعی به روغن آرگان حساسیت نشان داده و دچار علائمی مانند قرمزی، التهاب، کهیر، خارش یا جوش‌های کوچک در محل استفاده شوند. برای پیشگیری، توصیه می‌شود قبل از استفاده وسیع، مقدار کمی از روغن را روی قسمت کوچکی از پوست (مثلاً پشت گوش یا سطح داخلی آرنج) آزمایش کنید. در صورت عدم واکنش پوستی پس از چند ساعت، می‌توان با اطمینان بیشتری از آن استفاده کرد.
• تحریک آکنه در پوست مستعد جوش: در پوست‌های خیلی چرب یا مستعد آکنه، حتی روغن‌های سبک مانند آرگان ممکن است موجب بسته شدن منافذ و بروز جوش شوند، اگرچه روغن آرگان به عنوان غیر کومدون‌زا شناخته می‌شود. راهکار پیشگیری این است که ابتدا روزانه ۱ تا ۲ قطره از روغن را استفاده کنید و پس از ۳ روز اگر جوش جدیدی ایجاد نشد، مصرف را ادامه دهید. در صورت بروز جوش، مصرف را متوقف کرده یا از محصولات ترکیبی آرگان و ضد جوش استفاده کنید.
• احساس سنگینی یا چربی روی پوست: به خصوص افراد با پوست خیلی خشک یا نازک ممکن است با استفاده از روغن آرگان، احساس چربی، سنگینی یا چسبندگی روی پوست داشته باشند. در این صورت، مقدار مصرف را به ۲ قطره برای کل صورت کاهش دهید و روغن را روی پوست نیمه مرطوب استفاده کنید تا بهتر جذب شود.
• عفونت پوست در اثر مصرف روغن فاسد یا ناخالص: روغن آرگان بی‌کیفیت یا ناخالص ممکن است حاوی میکروب‌ها یا مواد شیمیایی باشد که باعث جوش، التهاب یا عفونت پوست شود. برای پیشگیری، روغن آرگان را فقط از فروشگاه‌ها و برندهای معتبر با گواهینامه‌های بهداشتی و تاریخ معتبر خریداری کنید. روغن آرگان مرغوب باید طلایی روشن با بوی ملایم باشد.
• تداخل با درمان‌های پوستی: مصرف همزمان روغن آرگان با دیگر لایه‌بردارها و ضدجوش‌ها مانند رتینول و AHA ممکن است باعث نازک شدن بیش از حد پوست و واکنش شود. اگر همزمان با آرگان از لایه‌بردارهای قوی استفاده می‌کنید، باید فاصله زمانی حداقل ۴ ساعت رعایت شود (مثلاً آرگان هر صبح و لایه‌بردار هر شب استفاده شود).
• واکنش آلرژیک تنفسی نادر: استنشاق بوی روغن آرگان در افراد خیلی حساس ممکن است باعث عطسه یا تنگی نفس خفیف شود. در صورت بروز این علائم، فوراً از مصرف روغن خودداری کرده و محیط را تهویه کنید.
• آسیب احتمالی در صورت مصرف بیش از حد: استفاده بیش از حد از روغن آرگان نه تنها تأثیری بیشتر از مقدار توصیه شده ندارد، بلکه ممکن است باعث ایجاد حالت روغنی و جذب ناکامل و حتی آکنه شود. همیشه فقط چند قطره از آن استفاده نمایید.
• حساسیت نوری (در صورت آلودگی روغن): روغن تقلبی در صورت تماس با آفتاب ممکن است باعث حساسیت نوری یا لک شود. برای پیشگیری، از روغن آرگان خالص استفاده کرده و روزانه از ضد آفتاب استفاده کنید.
• تحریک پوست در بیماری‌های پوستی خاص: در افراد مبتلا به بیماری‌های پوستی خاص مانند روزاسه، مصرف روغن‌های گیاهی ممکن است علائم را بدتر کند. در این موارد، استفاده باید با احتیاط زیاد و زیر نظر متخصص پوست شروع شود.
• عوارض خوراکی: مصرف خوراکی روغن آرگان ممکن است باعث بروز ناراحتی‌های گوارشی مانند حالت تهوع، اسهال، از دست رفتن اشتها و همچنین برخی واکنش‌های پوستی مانند آکنه و جوش شود. در موارد بسیار نادر، ممکن است عوارض جانبی شدیدتری مانند گیجی، مشکل در خوابیدن، کسالت عمومی، هیجان بیش از حد، افسردگی و بی‌قراری نیز مشاهده شود که در صورت بروز، مصرف باید فوراً قطع شود.

به طور کلی، سازمان غذا و دارو ایالات متحده (FDA) روغن آرگان خالص را به عنوان یک ماده عمومی ایمن (GRAS) معرفی کرده است و استفاده خالص و بهداشتی آن برای انسان بی‌خطر تلقی می‌شود. عوارض مطرح شده بیشتر مربوط به مصرف نادرست، روغن‌های تقلبی یا پوست‌های خیلی حساس و خاص بوده و احتمال وقوع بسیار کمی دارند.

نتیجه‌گیری

روغن آرگان، با عنوان «طلای مایع» یا «اکسیر جادویی»، یکی از گران‌بهاترین و پرخاصیت‌ترین روغن‌های طبیعی در جهان است. همان‌گونه که بررسی شد، این روغن به دلیل ترکیب غنی از ویتامین‌ها، اسیدهای چرب ضروری و آنتی‌اکسیدان‌های قوی، فواید چشمگیری برای سلامت و زیبایی پوست، مو و ناخن‌ها دارد. از مرطوب‌کنندگی عمیق و خواص ضد پیری برای پوست گرفته تا ترمیم موهای آسیب‌دیده و کنترل شوره سر، روغن آرگان یک ماده چند منظوره و با ارزش در صنعت صابون‌سازی، محصولات آرایشی و بهداشتی و حتی درمانی محسوب می‌شود.

برای متخصصین و تولیدکنندگان محصولات، شناخت دقیق خواص و محدودیت‌های این روغن، به ویژه در فرمولاسیون محصولات شست‌وشو مانند صابون‌های Cold Process که ممکن است به دلیل قیمت بالا و ماهیت wash-off محصول، بازدهی کمتری داشته باشد، ضروری است. در مقابل، استفاده از آن در محصولات بدون شست‌وشو مانند بالم‌ها، روغن‌های مو و بدن، و سرم‌ها، به روغن آرگان این امکان را می‌دهد که تمام پتانسیل خود را به نمایش بگذارد.

تشخیص روغن آرگان اصیل از نمونه‌های تقلبی، که مستلزم توجه به عواملی نظیر منشأ (مراکش)، بسته‌بندی (شیشه تیره)، رایحه، بافت، رنگ و مواد تشکیل‌دهنده خالص است، برای تضمین کیفیت و اثربخشی محصولات شما حیاتی است. نگهداری صحیح این روغن در محیط‌های خنک و تاریک نیز به حفظ خواص و طولانی‌تر شدن ماندگاری آن کمک می‌کند.

با در نظر گرفتن این نکات، روغن آرگان نه تنها یک ماده اولیه با کیفیت بالا است، بلکه می‌تواند به عنوان یک ابزار بازاریابی قدرتمند عمل کند که جذابیت محصولات شما را در بازار افزایش داده و نیازهای مصرف‌کنندگان آگاه به سلامت و زیبایی را برآورده سازد. استفاده هوشمندانه و با آگاهی از این «طلای مایع»، راه را برای نوآوری و موفقیت بیشتر در صنعت شما هموار خواهد کرد.

درباره نویسنده: حسن بسطامی

مدرس و متخصص صابون‌ سازی و تولید محصولات آرایشی‌ بهداشتی

16 سال تجربه 532 مقاله

حسن بسطامی، بنیان‌گذار آکادمی کسب‌ و کار تک ایده و مدرس تخصصی صابون‌ های گیاهی دست‌ساز و فرمولاسیون شوینده‌ ها هستم. تحصیلات خود را تا مقطع دکتری شیمی معدنی ادامه داده‌ام و مؤلف بیش از ۱۷ کتاب تخصصی در حوزه شیمی و تولید محصولات شوینده هستم. محتوای آموزشی منتشرشده با هدف انتقال دانش کاربردی و آماده‌سازی علاقه‌مندان برای ورود حرفه‌ای به بازار و شرکت در دوره‌ های تخصصی آموزشی تدوین می‌شود.

حوزه تخصصی

محقق کسب و کار

مهارت‌ها

صابون‌ سازی تخصصی (گیاهی دست‌ ساز)، فرمولاسیون انواع شوینده‌ ها، فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی

افتخارات و گواهینامه‌ها

رتبه 70 آزمون کارشناسی ارشد، رتبه 8 آزمون دکتری شیمی، نویسنده مقاله در مجله Polyhedron، مترجم ۲ جلد کتاب شیمی، تالیف بیش از ۱۵ جلد کتاب در زمینه کسب و کار

مشاهده همه مقالات

دوره جامع آموزش صابون سازی

همین امروز حرفه‌ ای صابون بسازید! با دوره جامع و کاربردی تک ایده، همه نکات صابون‌ سازی گیاهی و دست‌ ساز را از صفر تا صد یاد بگیرید.

مشاهده دوره