صابون لیمو برای چی خوبه؟ کشف خواص معجزه‌آسای آن!

پادکست‌ها

دانشنامه صابون سازی

1 پادکست

پادکست خواص صابون برای پوست

🎙️ نخبگان صابون ساز

در این پادکست خواص لیمو برای پوست و مو و فواید آن در صابون سازی توضیح داده شده است.

⏱️ 14:09 📅 دسامبر 24, 2025

پوست لیمو ترش نسبت به آب لیمو ویتامین C، فلاونوئیدها و آنتی‌اکسیدان‌ های بیشتری دارد و به همین دلیل، هم‌زمان نقش روشن‌کننده ملایم، ضد التهاب و حامی کلاژن را روی پوست ایفا می‌کند.
افزودن پوست، عصاره، هیدروسل یا اسانس لیمو به صابون و محصولات مراقبت از پوست، می‌تواند به کم‌ کردن لک‌ های سطحی ناشی از آفتاب، کدرشدگی پوست، جوش‌ های خفیف و خطوط ریز کمک کند؛ البته با رعایت دوز ایمن و توجه به ریسک فوتوتوکسیسیته اسانس مرکبات.

در این مقاله به‌صورت عملی یاد می‌گیرید:

• چه فرمی از لیمو (پوست، اسانس، هیدروسل، آب یا پودر) برای صابون و محصولات دست‌ساز شما مناسب‌تر است و هرکدام چه اثری روی پوست دارند.

• حداکثر درصدهای پیشنهادی استفاده از اسانس و روغن لیمو در محصولات آرایشی، نکات ایمنی مربوط به فوتوتوکسیسیته و این‌که دقیقا در چه نوع فرمولاسیون‌ هایی انتخاب هوشمندانه‌ تری است.

پوست لیمو

پوست لیمو ترش نسبت به آب لیمو ویتامین C بیشتری دارد و غلظت انواع فلاونوئید ها (Flavonoids)، ویتامین B6، منیزیم و پتاسیم آن بالاتر است. پوست لیمو ترش ضد التهاب (Anti-inflammatory) است و بر روی پوست بالغ به منظور پیشگیری و کاهش چین و چروک ها و خطوط ظریف استفاده می شود. پوست لیمو ترش همچنین به روشن شدن پوست مات و حفظ سلامت کلاژن پوست کمک می کند. پوست پودر شده لیمو ترش به انواع ماسک های صورت، لایه بردارهای صورت و انواع صابون ها اضافه می شود.

پوست لیمو نسبت به آب لیمو مقادیر بیشتری انواع بیوفلاونوئید ها و آنتی اکسیدان ها را دارد. پوست لیمو همچنین اسانس روغنی لیمونن (Limonene) دارد. ترکیبی از آب لیمو و پوست لیمو اغلب دریافت خصوصیات کامل این میوه استفاده می شود. پوست لیمو در انواع محصولات مراقبت صورت به منظور پیشگیری از تخریب استرس دهنده های محیطی، محافظت کلاژن (collagen) و پیشگیری از پیری استفاده می شود.

توصیف کلی لیمو

درخت کوچک همیشه سبز با گلهای بسیار معطر و خارهای سفت. تا حدود 6 متر ارتفاع؛ بومی آسیا؛ در حال حاضر در سراسر جهان، به ویژه در ایالات متحده (به عنوان مثال، کالیفرنیا و فلوریدا)، ایتالیا، قبرس، و گینه کشت می شود. قسمت های مورد استفاده پوست و همچنین برگ ها و شاخه ها همراه با میوه های رشد نیافته است. روغن لیمو از پوست با بیان سرد به دست می‌آید، در حالی که روغن پتی‌گرن لیمو از برگ‌ها و شاخه‌ها، گاهی اوقات شامل میوه‌های کوچک رشد نیافته با تقطیر با بخار آب تولید می‌شود. تولیدکنندگان عمده روغن لیمو شامل ایالات متحده، ایتالیا، گینه و قبرس هستند. تولید کنندگان عمده روغن پتی گرین لیمو شامل گینه و ایتالیا هستند.

ترکیب شیمیایی

روغن لیمو حاوی حدود 90٪ هیدروکربن های مونوترپن است که عمدتاً از لیمونن (حدود 70٪) تشکیل شده است و مقادیر کمتری از gama-terpinene، beta-pinene، sabinene، alpha-pinene و myrcene دارد. 2-6٪ آلدئیدها (عمدتا سیترال، نرال (neral) و ژرانیال (geranial))؛ الکل ها و استرها (لینالول (linalool)، اکتانول، نونانول (nonanol)، دکانول (decanol)، ترپینن-4-ول (terpinen-4-ol)، alpha-terpineol، ژرانیول، نریل استات (neryl acetate)، ژرانیل استات (geranyl acetate) و غیره)؛ مقادیر کم سسکوئی ترپن ها  (sesquiterpenes)(بیزابولن (bisabolene)، آلفا-برگاموتن (a-bergamotene) و کاریوفیلن (caryophyllene))؛ موم ها؛ و 0.41-0.87٪ کومارین ها (coumarins)، که عمدتاً از ترنج، 7-متوکسی-5-ژرانوکسی کومارین (7-methoxy- 5-geranoxy coumarin)، و لیمتین (limettin) (سیتروپتن (citropten)) تشکیل شده اند، با ایمپراتورین (imperatorin)، ایزویمپراتورین (isoimperatorin)، فلوپترین (phellopterin)، 8-ژرانوکسی پسورالن (8-geranoxypsoralen)، و دیگران نیز وجود دارند^[1].

مطالعه ای برای بررسی نگهداری لیمو خرد شده قبل از تولید روغن نشان داد که alpha-terpineol از 0.21٪ به 10٪ افزایش یافته است و کیفیت شیمیایی و ارگانولپتیک روغن کاملاً تغییر کرده است.

برخی از اجزای موجود در موم ها دارای خواص آنتی اکسیدانی گزارش شده است. روغن پتی‌گرن لیمو حاوی مقادیر زیادی سیترال (تا 50%) است. سایر اجزای موجود عبارتند از لیمونن، alpha-pinene، linalool و nero.

فارماکولوژی و فعالیت های بیولوژیکی

گزارش شده است که روغن لیمو باعث ایجاد تومور در پوست موش توسط ماده سرطان زا اولیه 9،10-dimethyl-l،2-benzanthracene می شود. با این حال، گزارش شده است که کومارین‌های میوه از رشد تومور ناشی از TPA و همچنین تولید سوپراکسید و نیتریک اکسید در شرایط آزمایشگاهی جلوگیری می‌کنند^[2].

روغن لیمو بر روی لارو پشه Culex quinquefasciatus اثر کشنده ای دارد. همچنین فعالیت ضد میکروبی از خود نشان داده است^[3].

برخی از مشتقات کومارین به عنوان فوتوتوکسیک و حساسیت زا برای انسان و همچنین در درمان پسوریازیس موثر شناخته شده اند (به روغن ترنج مراجعه کنید). گزارش شده است که روغن لیمو اثرات فوتوتوکسیک  (phototoxic effects) دارد که به احتمال زیاد به دلیل کومارین های (coumarins) آن است^[4].

داده‌های موجود از یک منبع نشان می‌دهد که روغن لیمو برای پوست انسان غیر تحریک‌ کننده و غیرحساس‌ کننده است، اگرچه برخی از نمونه‌ها نشان داده‌اند که برای پشت موش‌های بدون مو تحریک‌کننده هستند^[5].

فلاونوئید دیوسمین (flavonoid diosmin) استخراج شده از لیمو به صورت بالینی برای درمان نارسایی وریدی استفاده می شود. افزایش تون عروقی پس از تجویز خوراکی in vivo مشاهده شده است. فعالیت های ضد التهابی، آنتی هیستامینی (antihistamine) و ادرارآور  (diuretic activities) نیز گزارش شده است^[6].

سم شناسی روغن پتی گرن لیمو  (Lemon petitgrain oil) غیر تحریک کننده (nonirritating)، غیر حساس کننده  (nonsensitizing) و غیر سمی  (nonphototoxic to) برای پوست انسان گزارش شده است^[7].

کاربردهای لیمو

پزشکی، دارویی و آرایشی. روغن لیمو در صنایع دارویی عمدتاً به عنوان طعم دهنده استفاده می شود.

روغن لیمو به عنوان یک ماده معطر در صابون ها، مواد شوینده، کرم ها، لوسیون ها و عطرها (مانند ادکلن) استفاده می شود. روغن پتی‌گرن لیمو در کرم‌ها، لوسیون‌ها و عطرها استفاده می‌شود. حداکثر میزان مصرف گزارش شده برای روغن لیمو و روغن پتی‌گرن لیمو به ترتیب 1.0 و 0.3 درصد در عطرها است.

غذا. روغن لیمو و روغن لیمو بدون ترپن به طور گسترده ای به عنوان مواد طعم دهنده در اکثر محصولات غذایی از جمله الکلی (تلخ، ورموت، لیکورهای شیرین و غیره) و نوشیدنی های غیر الکلی (نوشیدنی، مخلوط نوشیدنی و غیره)، دسرهای لبنی منجمد، آب نبات، محصولات پخته شده، ژلاتین و پودینگ، گوشت و فرآورده های گوشتی، غلات صبحانه، و چربی ها و روغن ها و غیره. عصاره لیمو و روغن پتی‌گرین لیمو نیز در بسیاری از دسته‌های غذایی بالا استفاده می‌شود اما به میزان بسیار کمتر. بالاترین میانگین حداکثر سطوح استفاده شده به ترتیب 0.968% و 1.208% برای عصاره (نوع مشخص نشده) در آب نبات و محصولات پخته گزارش شده است. میانگین حداکثر سطوح استفاده برای سایر مواد بسیار کمتر است، با بالاترین میزان گزارش شده حدود 0.046٪ (457 ppm) برای روغن لیمو در آب نبات.

مکمل های غذایی/غذاهای سلامت. اسانس مورد استفاده به عنوان یک ماده طعم دهنده در فرمولاسیون چای گیاهی.

اسانس لیمو ترش

اسانس لیمو ترش به دلیل خواص بی‌نظیر خود، یکی از بهترین گزینه‌ها برای استفاده در محصولات دست‌ساز مراقبت از پوست و به‌ویژه انواع صابون‌ گیاهی است. این اسانس علاوه بر خاصیت ضد آکنه، به کاهش سلولیت و پاکسازی منافذ مسدود شده کمک می‌کند و به التیام زخم‌ها نیز کمک می‌کند. اسانس روغنی لیمو ترش به راحتی می‌تواند در عطرسازی و ترکیب اسانس‌ها نیز استفاده شود و به محصولات دست‌ساز شما بویی خنک و متمایز ببخشد.

عصاره لیمو ترش

عصاره لیمو ترش به روش‌های مختلف، مانند استخراج با الکل یا روغن، به‌دست می‌آید و می‌تواند به عنوان افزودنی عالی برای عطر و رایحه‌های طبیعی در محصولات شما عمل کند. از این عصاره می‌توان در ترکیب محصولاتی مانند مرهم لب و کرم‌های مرطوب‌کننده برای انتقال رایحه خالص لیمو استفاده کرد که علاوه بر ایجاد رایحه‌ای دل‌پذیر، خواص مفیدی برای پوست نیز دارد.

هیدروسل لیمو ترش

هیدروسل لیمو ترش (Lime Hydrosol) آب مقطری است که تمامی خواص و عطر پوست لیمو و اسانس آن را دارد. این ماده می‌تواند به‌عنوان جایگزین آب در انواع فرمولاسیون‌ ها استفاده شود. هیدروسل لیمو در تونرهای مخصوص پوست‌های چرب و آکنه‌ دار و محصولات پاک‌کننده کاربرد فراوانی دارد و بوی دلپذیر و خواص تسکین‌بخش آن، محصولات شما را به سطح بالاتری می‌ برد.

آب و پودر لیمو ترش

آب لیمو ترش سرشار از آنتی‌ اکسیدان‌ ها، کلسیم، منیزیم و ویتامین‌های A، B، C و D است. این ماده با خاصیت ضد التهابی و آنتی‌ اکسیدانی خود، می‌تواند به عنوان محافظ پوست در برابر تخریب‌ های محیطی و لایه‌بردار طبیعی برای زدودن سلول‌ های مرده پوست عمل کند. آب لیمو تازه را می‌توان به لوسیون‌ ها و کرم‌ها افزود تا سلامت و شادابی پوست حفظ شود. همچنین، پودر لیمو ترش گزینه‌ای عالی برای افزودن به ماسک‌ها و لایه‌بردارهای طبیعی است و به لطافت و روشنی پوست کمک می‌کند.

افزودن این مواد به محصولات شما می‌تواند ارزش و اثرگذاری بیشتری به آن‌ها ببخشد و تجربه‌ای تازه و طبیعی برای مشتریان شما فراهم کند.

صابون لیمو برای چی خوبه؟

صابون لیمو برای پاکسازی عمیق منافذ، کاهش چربی اضافه و کمک به درمان جوش‌های سطحی صورت و بدن استفاده می‌شود. این صابون با کمک ویتامین C، فلاونوئیدها و ترکیباتی مثل لیمونن، به روشن‌تر دیده شدن پوست کدر و محافظت از کلاژن کمک می‌کند.​

مهم‌ترین فواید صابون لیمو برای پوست چرب و جوش‌دار

• کنترل چربی اضافه و مات کردن سطح پوست، به‌ویژه روی بینی، پیشانی و چانه.​
• کمک به پاکسازی منافذ مسدود شده و کاهش بروز جوش‌های التهابی و سرسیاه در روتین شست‌وشوی روزانه.​
• اثر لایه‌برداری بسیار ملایم به‌کمک اسیدهای طبیعی و آنتی‌اکسیدان‌ها که به کم شدن جای جوش‌های سطحی و لک‌های خفیف کمک می‌کند.​

فرق صابون لیمو با صابون معمولی در چی است؟

صابون لیمو به‌جای یک شوینده ساده، حاوی ترکیبات گیاهی پوست و اسانس لیمو است که هم خاصیت پاک‌کنندگی دارد و هم نقش محافظ آنتی‌اکسیدانی روی پوست بازی می‌کند. این صابون به خاطر رایحه مرکباتی و وجود موادی مثل لیمونن و سیترال، تجربه شست‌وشوی متفاوت‌تری نسبت به صابون‌های پایه حیوانی یا صنعتی ایجاد می‌کند.​

چرا اضافه کردن پوست لیمو به صابون، آن را خاص‌تر می‌کند؟

• پوست لیمو نسبت به آب لیمو، ویتامین C و بیوفلاونوئید بیشتری دارد و برای پیشگیری از پیری زودرس و خطوط ریز مناسب‌تر است.​
• پودر پوست لیمو در صابون، مثل یک لایه‌بردار طبیعی ملایم عمل می‌کند و به روشن شدن تدریجی پوست‌های خسته و کدر کمک می‌کند.​

صابون لیمو مناسب چه نوع پوستی است؟

صابون لیمو بیشتر برای پوست‌های چرب، مختلط و مستعد جوش طراحی می‌شود؛ چون چربی اضافه را می‌گیرد و در عین حال حس خشکی افراطی ایجاد نمی‌کند. استفاده محدود و کنترل‌شده از این صابون روی پوست‌های نرمال یا مختلط می‌تواند برای روشن‌تر شدن رنگ پوست و یکنواخت شدن بافت آن مفید باشد.​

چه کسانی بهتر است در استفاده از صابون لیمو احتیاط کنند؟

• افرادی با پوست خیلی حساس یا خشک، یا کسانی که سابقه حساسیت به مرکبات دارند، باید ابتدا تست پچ انجام دهند.​
• به‌دلیل ریسک فوتوتوکسیسیته برخی اسانس‌های مرکبات، بهتر است شست‌وشو با صابون لیمو در روتین شب انجام شود و در روز از ضدآفتاب استفاده شود.​

بهترین شکل لیمو برای ساخت صابون لیمو

در فرمول صابون لیمو می‌توان از پوست تازه یا خشک‌شده، پودر پوست، روغن اسانسی لیمو، هیدروسل لیمو و حتی آب لیمو استفاده کرد که هر کدام پروفایل اثر متفاوتی دارند. انتخاب بین اسانس لیمو، پودر پوست لیمو و هیدروسل بستگی به این دارد که هدف اصلی شما از صابون لیمو، بیشتر پاکسازی و آنتی‌اکنه باشد یا رایحه‌درمانی و روشن‌کنندگی ملایم.​

نکات فرمولاسیون ایمن صابون لیمو برای صابون‌سازها

• برای اسانس لیمو در صابون دست‌ساز، معمولا استفاده در محدوده درصدهای توصیه‌شده IFRA و منابع تخصصی رایج است تا هم رایحه خوب بماند و هم ریسک تحریک و فوتوتوکسیسیته کم شود.​
• ترکیب صابون لیمو با روغن‌های گیاهی ملایم و مرطوب‌کننده (مثل شی‌باتر یا روغن زیتون) کمک می‌کند اثر خشک‌کنندگی روی پوست کنترل شود و تجربه کاربر بهبود پیدا کند.​

کتابشناسی لیمو

درباره نویسنده: حسن بسطامی

مدرس و متخصص صابون‌ سازی و تولید محصولات آرایشی‌ بهداشتی

16 سال تجربه 532 مقاله

حسن بسطامی، بنیان‌گذار آکادمی کسب‌ و کار تک ایده و مدرس تخصصی صابون‌ های گیاهی دست‌ساز و فرمولاسیون شوینده‌ ها هستم. تحصیلات خود را تا مقطع دکتری شیمی معدنی ادامه داده‌ام و مؤلف بیش از ۱۷ کتاب تخصصی در حوزه شیمی و تولید محصولات شوینده هستم. محتوای آموزشی منتشرشده با هدف انتقال دانش کاربردی و آماده‌سازی علاقه‌مندان برای ورود حرفه‌ای به بازار و شرکت در دوره‌ های تخصصی آموزشی تدوین می‌شود.

حوزه تخصصی

محقق کسب و کار

مهارت‌ها

صابون‌ سازی تخصصی (گیاهی دست‌ ساز)، فرمولاسیون انواع شوینده‌ ها، فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی

افتخارات و گواهینامه‌ها

رتبه 70 آزمون کارشناسی ارشد، رتبه 8 آزمون دکتری شیمی، نویسنده مقاله در مجله Polyhedron، مترجم ۲ جلد کتاب شیمی، تالیف بیش از ۱۵ جلد کتاب در زمینه کسب و کار

مشاهده همه مقالات

دوره جامع آموزش صابون سازی

همین امروز حرفه‌ ای صابون بسازید! با دوره جامع و کاربردی تک ایده، همه نکات صابون‌ سازی گیاهی و دست‌ ساز را از صفر تا صد یاد بگیرید.

مشاهده دوره