پن شستشو چیست و چه تفاوتی با صابون دارد؟

پادکست‌ها

دانشنامه صابون سازی

1 پادکست

پادکست پن شستشو

🎙️ نخبگان صابون ساز

پادکست پن شستشو چیست و چه تفاوتی با صابون دارد؟

⏱️ 15:05 📅 ژانویه 2, 2026

پن شستشو یک شوینده جامد است که ظاهرش شبیه صابون است اما با فرمولاسیون سیندت و pH نزدیک به پوست ساخته می‌شود و تعادل طبیعی پوست را برهم نمی‌زند. به همین دلیل، برای پاکسازی روزانه صورت و بدن، به‌خصوص در پوست‌های حساس و خشک، گزینه‌ای ملایم‌تر و ایمن‌تر نسبت به صابون سنتی به حساب می‌آید. در ادامه این راهنما، به‌صورت تخصصی به تفاوت‌های علمی پن و صابون، انواع پن‌ها و نحوه انتخاب بهترین پن برای هر نوع پوست پرداخته می‌شود.

پن شستشو چیست؟ درک ساختار و ماهیت

تعریف پن شستشو

پن شستشو یا سیندت بار (Syndet Bar) یک پاک‌کننده جامد است که برای شستشوی ملایم صورت و بدن فرموله می‌شود و معمولاً «soap‑free» است، یعنی از نظر شیمیایی صابون محسوب نمی‌شود. این محصول با استفاده از سورفکتانت‌های سنتزی ملایم و pH متعادل فرموله می‌شود تا بدون برهم‌زدن لایه اسیدی محافظ پوست، آلودگی‌ها، چربی اضافی، عرق و بقایای محصولات آرایشی را پاک کند. برخلاف صابون‌های معمولی و فرآیند کلاسیک صابون‌سازی، پن شستشو برای حفظ رطوبت و سد دفاعی پوست طراحی شده است و برای استفاده روزمره روی صورت مناسب‌تر است.​

فرمولاسیون و ترکیبات کلیدی پن‌های شوینده

در صابون‌های سنتی، ترکیب اصلی حاصل واکنش قلیای قوی (مانند سدیم هیدروکسید) با روغن‌ها و چربی‌ها در فرایند صابون‌سازی است، در حالی که پن‌های شستشو بر پایه سورفکتانت‌های سنتزی (سیندت) ساخته می‌شوند. این سورفکتانت‌ها می‌توانند از روغن‌ها، چربی‌ها یا مشتقات پتروشیمی به‌دست آیند که طی فرایندهای شیمیایی متفاوتی نسبت به صابون‌سازی سنتی پردازش شده‌اند و امکان فرمولاسیون ملایم‌تر و کنترل pH را فراهم می‌کنند.​

ترکیبات رایج در پن‌های شوینده عبارت‌اند از:​

• سدیم کوکویل ایزتیونات (Sodium Cocoyl Isethionate – SCI): سورفکتانت آنیونی بسیار ملایم با کف خوب و سازگار با پوست که در بسیاری از سیندت بارها استفاده می‌شود.
• سولفوسوکسینات‌ها (Sulfosuccinates): پاک‌کننده‌های ملایمی که به کاهش تحریک کمک می‌کنند.
• آلفا اولفین سولفونات‌ها (Alpha Olefin Sulfonates): سورفکتانت‌های کارآمد که در غلظت و ترکیب مناسب می‌توانند پاکسازی خوبی با خشکی کمتر فراهم کنند.
• آلکیل گلیسریل اتر سولفونات (Alkyl Glyceryl Ether Sulfonate) و سدیم کوکویل مونوگلیسرید سولفات (Sodium Cocoyl Monoglyceride Sulfate): برای شوینده‌های ملایم صورت و بدن به‌کار می‌روند.
• بتائین‌ها (مانند کوکامیدوپروپیل بتائین): سورفکتانت‌های آمفوتریک که به افزایش ملایمت و کاهش اثر تحریک‌کننده سورفکتانت‌های آنیونی کمک می‌کنند.

یکی از مزایای فرمولاسیون سیندت این است که می‌توان از رنگ‌ها، عطرها و ترکیبات فعالی استفاده کرد که در محیط قلیایی صابون ناپایدار یا تحریک‌کننده می‌شوند، بدون این‌که ضرورتاً pH محصول بالا برود. علاوه بر این، بسیاری از پن‌ها با ترکیباتی مانند بنتونیت کلی، زغال فعال، هیالورونیک اسید، شی باتر، سرامیدها، گلیسیرین و اسیدهای چرب غنی می‌شوند تا هم‌زمان پاکسازی، جذب چربی اضافه، آبرسانی و تقویت سد پوستی را هدف بگیرند.​

تفاوت پن شستشو با صابون سنتی

نقش pH در سلامت پوست و مقایسه پن و صابون

سطح پوست سالم انسان دارای pH کمی اسیدی، معمولاً در محدوده حدود ۴٫۵ تا ۵٫۹ است که به آن «اسید منتل» گفته می‌شود و نقش مهمی در دفاع در برابر میکروارگانیسم‌ها، حفظ میکروبیوم و تنظیم عملکرد آنزیم‌های پوستی دارد. در مقابل، بیشتر صابون‌های سنتی جامد که با روش کلاسیک صابون‌سازی تولید می‌شوند، pH قلیایی بالاتری در حدود ۸٫۵ تا ۱۱ دارند و شستشو با آن‌ها می‌تواند به‌طور موقت pH سطح پوست را افزایش دهد. این افزایش pH، حتی اگر به‌صورت گذرا باشد، با خشکی، زبری و افزایش پتانسیل تحریک و اختلال سد پوستی مرتبط گزارش شده است.​

پن‌های شستشو (سیندت بارها) معمولاً با pH نزدیک‌تر به پوست (تقریباً ۵٫۵ تا ۷ و گاهی اسیدی‌تر) فرموله می‌شوند و مطالعات مقایسه‌ای نشان داده‌اند که این محصولات در مقایسه با صابون کلاسیک، اثر ملایم‌تری روی اسید منتل و سد دفاعی پوست دارند. برای افرادی با پوست خشک، حساس، آتوپیک یا مستعد آکنه، استفاده منظم از سیندت بارهای با pH مناسب می‌تواند به کاهش خشکی، بهبود راحتی پوست و حمایت از تعادل میکروبیوم کمک کند.​

تأثیر پن و صابون بر سد دفاعی پوست

سد دفاعی پوست یا استراتوم کورنئوم مانند دیوار آجری است که سلول‌های شاخی نقش آجر و لیپیدهای بین‌سلولی (سرامیدها، کلسترول، اسیدهای چرب) نقش ملات را دارند و از تبخیر آب و نفوذ عوامل محرک جلوگیری می‌کنند. مطالعات نشان داده‌اند که شستشو با صابون‌های قلیایی می‌تواند به تخریب لیپیدهای ضروری، افزایش از دست رفتن آب از سطح پوست (TEWL) و تغییر ساختار میکروسکوپی استراتوم کورنئوم منجر شود که پیامد آن خشکی، زبری، سفتی و تحریک است.​

در مقابل، پن‌های شستشو با ترکیب سورفکتانت‌های ملایم و pH نزدیک به پوست طراحی شده‌اند تا آلودگی‌ها و چربی اضافی را پاک کنند، بدون آن‌که به‌طور قابل توجهی لیپیدها و پروتئین‌های ساختاری را از بین ببرند. در یک مطالعه مقایسه‌ای، پوست پس از شستشو با سیندت بار نسبت به صابون، سطح TEWL پایین‌تر، آسیب ساختاری کمتر و حس ذهنی خشکی و کشیدگی کمتری نشان داد که این یافته‌ها بر ملایمت بیشتر سیندت بارها نسبت به صابون تأکید دارد.​

ترکیبات و عوارض جانبی: پن در برابر صابون

صابون‌های سنتی اغلب حاوی اسانس‌های مصنوعی، رنگ‌های قوی و در برخی فرمول‌ها مواد نگه‌دارنده و افزودنی‌هایی هستند که می‌توانند برای پوست‌های حساس، خشک یا آسیب‌دیده تحریک‌کننده باشند. استفاده مستقیم از قالب صابون روی صورت، به‌ویژه در حضور ذرات نامحلول یا سطح زبر، می‌تواند اثر ساینده ایجاد کند و به قرمزی، خارش، پوسته‌پوسته‌شدن و تشدید مشکلاتی مانند اگزما منجر شود. علاوه بر این، بسیاری از صابون‌ها فاقد مرطوب‌کننده‌های کافی برای صورت هستند و با برهم‌زدن سد رطوبتی پوست، در درازمدت می‌توانند در بروز خشکی و ظاهری خسته و کم‌طراوت نقش داشته باشند.​

پن‌های شستشو با هدف کاهش عوارض جانبی فرموله می‌شوند و بسیاری از آن‌ها بدون صابون، بدون پارابن و با عطر حداقلی یا بدون عطر، هایپوآلرژنیک و مناسب پوست حساس طراحی می‌شوند. این محصولات معمولاً علاوه بر سورفکتانت‌های ملایم، حاوی ترکیبات مرطوب‌کننده، تسکین‌دهنده و ترمیم‌کننده مانند گلیسیرین، هیالورونیک اسید، شی باتر، آلوئه‌ورا و سرامیدها هستند تا هم‌زمان با پاکسازی، از سد دفاعی پوست حمایت کنند. اگر پن متناسب با نوع پوست انتخاب شود، احتمال بروز خشکی و تحریک در مقایسه با صابون سنتی به‌طور محسوسی کمتر است، هرچند همچنان توصیه می‌شود قبل از مصرف مداوم، روی ناحیه کوچکی از پوست تست شود.​

مزایای پن شستشو برای پوست

حفظ تعادل طبیعی pH و سد دفاعی پوست

یکی از مهم‌ترین مزایای پن شستشو، حفظ pH نزدیک به محدوده فیزیولوژیک پوست و در نتیجه حمایت از اسید منتل و عملکرد سد دفاعی است. نگه داشتن pH سطح پوست در محدوده اسیدی ملایم، به عملکرد آنزیم‌های مسئول نوسازی لایه شاخی، ترکیب لیپیدهای محافظ و تعادل میکروبیوم کمک می‌کند و می‌تواند در کاهش خشکی، تحریک و برافروختگی نقش داشته باشد. برای افرادی که از درماتیت آتوپیک، آکنه یا پوست حساس رنج می‌برند، انتخاب شوینده‌ای با pH مناسب یکی از گام‌های کلیدی در روتین مراقبت از پوست محسوب می‌شود.​

پاکسازی عمیق و در عین حال ملایم

بهترین پن‌های صورت بدون صابون هستند و از سورفکتانت‌های ملایم استفاده می‌کنند تا بدون تخلیه کامل چربی‌های مفید پوست، آلودگی، سبوم، عرق و بقایای لوازم آرایشی را پاک کنند. افزودن موادی مانند بنتونیت کلی، کائولن یا زغال فعال در برخی فرمول‌ها به جذب چربی اضافی، سم‌زدایی سطحی و کاهش ظاهر منافذ کمک می‌کند، بدون این‌که لزوماً همان میزان خشکی ناشی از صابون‌های قلیایی را ایجاد کند. نتیجه این ترکیب، پوستی تمیز، باطراوت و نسبتاً نرم است، نه خشک و کشیده.​

فواید هدفمند پن‌ها برای انواع پوست

برخلاف بسیاری از صابون‌های عمومی، پن‌های شستشو اغلب با مواد فعال هدفمند برای رفع نگرانی‌های خاص پوستی فرموله می‌شوند. نمونه‌ها شامل موارد زیر است:​

• پن‌های آبرسان: حاوی هیالورونیک اسید و سایر مرطوب‌کننده‌ها برای پوست‌های خشک و کم‌آب.
• پن صورت ضد جوش: حاوی سالیسیلیک اسید، مشتقات روی، روغن درخت چای و ترکیبات ضدباکتری که می‌توانند به مدیریت پوست مستعد آکنه کمک کنند.
• پن‌های تسکین‌دهنده: با آلوئه‌ورا، بابونه، شی باتر و سرامیدها برای پوست‌های تحریک‌شده و حساس.

این شخصی‌سازی، پن شستشو را از یک شوینده ساده به ابزاری چندکاربردی در روتین مراقبت از پوست تبدیل می‌کند.​

بهبود جذب محصولات مراقبت از پوست

پاکسازی مؤثر و در عین حال ملایم، پایه جذب بهتر سرم‌ها و مرطوب‌کننده‌ها است، زیرا با حذف آلودگی‌ها و چربی اضافی از سطح پوست، راه نفوذ ترکیبات فعال را باز می‌کند. استفاده از پن شستشوی صورت مناسب، بدون برهم‌زدن شدید سد دفاعی، می‌تواند به آماده‌سازی پوست برای مراحل بعدی روتین (تونر، سرم، مرطوب‌کننده) کمک کند و در مجموع، اثربخشی این محصولات را افزایش دهد.​

پایداری محیط‌ زیستی و ماندگاری طولانی پن‌ها

پن‌های شستشو به دلیل شکل جامد و نیاز کمتر به بسته‌بندی پلاستیکی، نسبت به بسیاری از پاک‌کننده‌های مایع، گزینه‌ای سازگارتر با محیط‌زیست محسوب می‌شوند، مخصوصاً در صورت استفاده از بسته‌بندی‌های کم‌حجم یا کاغذی. نبود آب در ترکیب اصلی قالب، منجر به فرمولاسیون متمرکزتر، ماندگاری مصرفی طولانی‌تر و ضایعات کمتر می‌شود، چون کاربر می‌تواند فقط به اندازه نیاز، کف ایجاد کند. برای سفر، شکل جامد پن‌ها مزیت اضافی در برابر محدودیت مایعات و ریسک نشتی فراهم می‌کند.​

انواع پن شستشو و کاربرد آن‌ها

پن صورت ضد جوش و آکنه

پن صورت ضد جوش برای افرادی که با آکنه، جوش‌های سرسیاه و سرسفید یا منافذ بسته دست‌وپنجه نرم می‌کنند طراحی شده است و هدفش کنترل سبوم، کاهش باکتری‌های مولد آکنه و پیشگیری از ضایعات جدید است. ترکیبات رایج در این دسته شامل سالیسیلیک اسید (برای لایه‌برداری درون‌منافذی)، مشتقات روی، نقره، خاک رس (بنتونیت، کائولن) و عصاره‌هایی مانند روغن درخت چای است که می‌تواند به کاهش التهاب و بهبود ظاهر پوست کمک کند. این نوع پن شستشو برای پوست‌های چرب و مستعد جوش مناسب است، مشروط به این‌که استفاده بیش از حد و بدون مرطوب‌کننده همراه، باعث خشکی نشود.​

پن شستشو برای پوست چرب و مختلط

پوست چرب و مختلط معمولاً با براقیت، منافذ باز و احساس سنگینی سبوم شناخته می‌شود و به شوینده‌ای نیاز دارد که چربی اضافه را مدیریت کند، بدون این‌که سد دفاعی را بیش از حد تضعیف کند. پن شستشو برای پوست چرب معمولاً حاوی سورفکتانت‌های ملایم بر پایه نارگیل یا شکر، خاک رس جذب‌کننده چربی، اسیدهای میوه طبیعی برای لایه‌برداری سطحی و در برخی فرمول‌ها ترکیبات ضدباکتری ملایم است. این نوع پن شستشو می‌تواند ظاهر براق T‑Zone را کاهش دهد و در کنار روتین مناسب، به پیشگیری از جوش کمک کند.​

پن شستشو برای پوست خشک و حساس

پوست خشک و حساس به شوینده‌ای نیاز دارد که همزمان پاکسازی و آبرسانی کند و به ترمیم سد دفاعی کمک کند. پن شستشو برای پوست خشک و حساس غالباً بدون صابون، بدون عطر یا با عطر بسیار ملایم و حاوی مرطوب‌کننده‌ها و چربی‌های سازگار با پوست مانند شی باتر، گلیسیرین، هیالورونیک اسید، سرامیدها و روغن‌های گیاهی سبک است. این ترکیبات می‌توانند به کاهش احساس کشیدگی پس از شستشو کمک کنند و در صورت استفاده منظم، لطافت و نرمی پوست را حفظ کنند.​

پن لایه‌بردار و روشن‌کننده

برخی پن‌ها با ترکیبات لایه‌بردار شیمیایی (مانند AHAها و BHAها) یا ذرات اسکراب ملایم فرموله می‌شوند تا به بهبود بافت، کاهش لکه‌های سطحی و افزایش درخشندگی پوست کمک کنند. اسید گلیکولیک، اسید لاکتیک، اسید سالیسیلیک و ویتامین C از جمله موادی هستند که در این پن‌ها دیده می‌شوند و می‌توانند نوسازی سلولی و یکنواخت شدن رنگ پوست را تقویت کنند، هرچند برای پوست‌های حساس باید با احتیاط و ترجیحاً با مشاوره متخصص پوست استفاده شوند.​

بهترین پن شستشو برای پوست‌های حساس

انتخاب بهترین پن شستشو برای پوست حساس نیازمند توجه ویژه به ترکیبات و برچسب محصول است، زیرا هدف پاکسازی بدون تحریک، قرمزی یا خارش است. برای پوست‌های حساس، معمولاً توصیه می‌شود به‌دنبال پن شستشوی صورت بدون صابون، با pH متعادل، بدون عطر یا با برچسب Unscented/Fragrance‑Free، بدون رنگ و بدون پارابن باشید و در عوض، ترکیبات تسکین‌دهنده و ترمیم‌کننده مانند آلوئه‌ورا، بابونه، شی باتر، سرامیدها و برخی روغن‌های گیاهی سازگار با پوست در ترکیب آن وجود داشته باشد. در همه موارد، انجام تست پچ (آزمایش روی بخش کوچکی از پوست) قبل از شروع مصرف منظم، روشی ساده برای کاهش ریسک واکنش ناخواسته است، به‌خصوص در افراد با سابقه آلرژی یا درماتیت.​

نحوه استفاده صحیح از پن شستشو

آماده‌سازی پوست و ایجاد کف

برای دستیابی به پاکسازی مؤثر و ملایم، ابتدا پوست صورت یا بدن را با آب ولرم خیس کنید، زیرا آب بسیار داغ می‌تواند به‌تنهایی سد پوستی را تضعیف کند. سپس پن شستشو را بین دستان خیس خود یا روی یک لیف نرم بمالید تا کف ملایم ایجاد شود و از تماس مستقیم و ساینده قالب با پوست صورت، به‌ویژه در پوست حساس، خودداری کنید.​

ماساژ، شستشو و خشک کردن

کف تولیدشده را با حرکات دایره‌ای ملایم، حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه روی پوست ماساژ دهید و به نواحی مستعد تجمع چربی و آلودگی (مانند T‑Zone صورت) توجه بیشتری داشته باشید، بدون این‌که فشار زیادی وارد کنید. سپس با آب ولرم به‌طور کامل آبکشی کنید تا هیچ اثری از کف روی پوست باقی نماند و در پایان، با یک حوله تمیز و نرم، رطوبت را بدون مالش شدید، فقط با فشار آرام جذب کنید.​

مراقبت‌های بعد از شستشو و نگهداری پن

بعد از شستشو، استفاده از یک مرطوب‌کننده مناسب نوع پوست به قفل‌کردن رطوبت و حمایت از سد دفاعی پوست کمک می‌کند، به‌خصوص در پوست‌های خشک یا حساس. اگر از آرایش سنگین یا ضدآفتاب‌های مقاوم استفاده می‌کنید، می‌توانید از روش «دوبل کلینزینگ» بهره ببرید؛ ابتدا پاک‌کننده روغنی و سپس پن شستشو، به‌شرطی که خشکی ایجاد نشود. برای افزایش ماندگاری خود پن، آن را بعد از هر بار استفاده در جا‌صابونی سوراخ‌دار و دور از آب ایستا قرار دهید تا کاملاً خشک شود، زیرا رطوبت مداوم باعث نرم‌شدن و مصرف سریع‌تر محصول می‌شود.​

نکات حرفه‌ای برای صابون‌سازان و تولیدکنندگان

چالش‌های فرمولاسیون پن

فرمولاسیون پن‌های سیندت از دید تولیدکننده پیچیده‌تر از صابون کلاسیک است، زیرا باید میان سختی قالب، سرعت ذوب، کف‌کنندگی، ملایمت و پایداری میکروبی تعادل ایجاد شود. انتخاب و نسبت‌دهی سورفکتانت‌ها، افزودن مرطوب‌کننده‌ها و لیپیدها، مدیریت نقطه ذوب و کنترل pH، همگی نیازمند دانش تخصصی و آزمایش‌های پایلوت است و گاهی افزودن ترکیبات طبیعی (مانند پودر شیر یا عصاره‌های گیاهی) چالش‌هایی در پایداری و نگهداری ایجاد می‌کند. در این بخش از بازار، توجه به خواسته مصرف‌کننده (ملایمت، «طبیعی‌بودن» ادراکی، عدم خشکی پوست) در کنار ملاحظات فنی، کلید موفقیت است.​

نوآوری در تولید پن‌های شوینده و پن‌های ترکیبی

بازار مراقبت از پوست، هم‌زمان تقاضا برای محصولات «طبیعی» و در عین حال «عملکرد بالا و ملایم» را نشان می‌دهد و این مسئله، راه را برای فرمولاسیون‌های هیبریدی یا «پن‌های ترکیبی» باز کرده است. در این نوع محصولات، ترکیب کنترل‌شده صابون‌های ملایم با سیندت‌ها، تلاش می‌کند مزایای هر دو دنیا را جمع کند: پاکسازی قوی‌تر همراه با کاهش تحریک و کنترل بهتر pH، در حالی‌که شکل جامد و حس کاربری آشنا حفظ می‌شود. استفاده از پایه‌های سیندت آماده، که توسط برخی شرکت‌های تخصصی عرضه می‌شود، می‌تواند برای صابون‌سازانی که به‌دنبال توسعه سریع‌تر پن‌های شستشو هستند، نقطه شروع مناسبی باشد.​

استانداردهای کیفیت و ایمنی در پن‌های شستشو

برای تولیدکنندگان، پایبندی به استانداردهای کیفیت، تست‌های پایداری، ارزیابی سازگاری پوستی (مانند آزمون‌های درماتولوژیک) و همکاری با متخصصان پوست برای طراحی فرمول‌های ایمن، اهمیت زیادی دارد. مطالعات آزمایشگاهی و بالینی روی تفاوت اثر صابون و سیندت بر TEWL، ساختار استراتوم کورنئوم و شاخص‌های خشکی، نشان داده‌اند که بهینه‌سازی pH، نوع سورفکتانت و افزودن مرطوب‌کننده‌ها می‌تواند تفاوت قابل توجهی در راحتی و سلامت پوست مصرف‌کننده ایجاد کند.

با درک نقش اسید منتل، pH و سد دفاعی پوست، روشن می‌شود که انتخاب شوینده فقط مسئله «تمیزی» نیست، بلکه مستقیماً بر سلامت کوتاه‌مدت و بلندمدت پوست تأثیر می‌گذارد. پن شستشو یا سیندت بار، با تکیه بر سورفکتانت‌های ملایم، pH نزدیک به پوست و امکان غنی‌سازی با مرطوب‌کننده‌ها و ترکیبات هدفمند، در اغلب موارد گزینه‌ای هوشمندانه‌تر از صابون قلیایی سنتی برای شستشوی روزانه صورت و بدن است، به‌ویژه در پوست‌های حساس، خشک یا مستعد آکنه. انتخاب آگاهانه پن شستشوی صورت متناسب با نوع پوست و استفاده صحیح از آن، می‌تواند در کنار روتین مراقبت از پوست، به حفظ تعادل، شفافیت و راحتی پوست کمک کند و تجربه‌ای علمی‌تر و مطابق با استانداردهای امروزی مراقبت از پوست فراهم آورد.​

درباره نویسنده: حسن بسطامی

مدرس و متخصص صابون‌ سازی و تولید محصولات آرایشی‌ بهداشتی

16 سال تجربه 532 مقاله

حسن بسطامی، بنیان‌گذار آکادمی کسب‌ و کار تک ایده و مدرس تخصصی صابون‌ های گیاهی دست‌ساز و فرمولاسیون شوینده‌ ها هستم. تحصیلات خود را تا مقطع دکتری شیمی معدنی ادامه داده‌ام و مؤلف بیش از ۱۷ کتاب تخصصی در حوزه شیمی و تولید محصولات شوینده هستم. محتوای آموزشی منتشرشده با هدف انتقال دانش کاربردی و آماده‌سازی علاقه‌مندان برای ورود حرفه‌ای به بازار و شرکت در دوره‌ های تخصصی آموزشی تدوین می‌شود.

حوزه تخصصی

محقق کسب و کار

مهارت‌ها

صابون‌ سازی تخصصی (گیاهی دست‌ ساز)، فرمولاسیون انواع شوینده‌ ها، فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی

افتخارات و گواهینامه‌ها

رتبه 70 آزمون کارشناسی ارشد، رتبه 8 آزمون دکتری شیمی، نویسنده مقاله در مجله Polyhedron، مترجم ۲ جلد کتاب شیمی، تالیف بیش از ۱۵ جلد کتاب در زمینه کسب و کار

مشاهده همه مقالات

دوره جامع آموزش صابون سازی

همین امروز حرفه‌ ای صابون بسازید! با دوره جامع و کاربردی تک ایده، همه نکات صابون‌ سازی گیاهی و دست‌ ساز را از صفر تا صد یاد بگیرید.

مشاهده دوره